1. "Đánh giặc bằng bàn tay trắng" – Chiếc bẫy đá và khẩu súng đầu tiên

Những năm đầu kháng chiến chống Mỹ, đồng bào Pa Cô ở dãy Trường Sơn chịu cảnh áp bức nặng nề của chế độ ngụy quyền. Địch cấm vận, dồn dân, đốt làng, nhưng lòng dân Pa Cô vẫn hướng về cách mạng. Lúc bấy giờ, bộ đội chủ lực chưa lên nhiều, súng đạn thì thiếu thốn đến mức một viên đạn cũng quý như hạt gạo.

Chàng trai trẻ Hồ Đức Vai khi ấy làm Xã đội trưởng xã A Ngo. Ông nghĩ: “Không có súng thì làm sao đuổi được giặc? Phải lấy súng của giặc mà đánh giặc!”.

Dựa vào địa hình rừng núi hiểm trở và truyền thống săn bắn của đồng bào, ông bàn với dân làng chế tạo bẫy đá, hầm chông, cung nỏ tẩm thuốc độc. Một buổi sáng, lính biệt kích địch mò vào càn quét buôn làng qua khe suối hẹp dưới chân đèo. Hồ Đức Vai nấp trên vách đá cao, tay ghì chặt dây giằng bẫy đá. Khi tên lính chỉ huy lọt vào đúng tầm, ông giật dây. Khối đá tảng cùng hàng trăm viên đá hộc ầm ầm lao xuống, chặn đứng đội hình hành quân của địch.

Lợi dụng lúc địch hoảng loạn tháo chạy, Hồ Đức Vai cùng dân quân lao ra thu giữ những khẩu súng carbine đầu tiên. Từ những vũ khí thô sơ của núi rừng, ông đã trang bị súng hiện đại cho đội du kích, mở ra phong trào toàn dân dùng bẫy chông, bẫy đá kết hợp súng cướp được để giữ rẫy, giữ làng.