10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc

Năm 1968, tuyến đường Trường Sơn đỏ lửa, bom đạn Mỹ dội xuống miền trung ngày đêm không ngớt. Ngã ba Đồng Lộc - điểm giao chiến lược của đường 15A, bị coi là "tọa độ chết", nơi trung bình mỗi mét vuông đất gánh 3 quả bom. Thế nhưng, giữa nơi khốc liệt nhất ấy, có 10 cô thanh niên xung phong tiểu đội 4, tuổi mới mười tám đôi mươi, vẫn ngày đêm giữ đường cho xe qua. Câu chuyện về các chị - mỗi lần nhắc lại - tôi luôn cảm thấy tim mình thắt lại, vừa đau, vừa tự hào.2

Ngày đó, nơi c³ác chị ở là một căn cứ hầm chữ A thấp nóng, ẩm mốc và luôn sẵn sàng sập xuống bất kì lúc nào. Bữa ăn chỉ có cơm độn sắn, rau rừng, nhưng tiếng cười lúc nào cũng vang lên giữa vạt đồi đầy hố bom. Các chị làm nhiệm vụ "vá đường", một công việc tưởng chừng đơn giản mà đầy hiểm nguy. Cứ sau mỗi trận bom, đường nát, đất đá ngổn ngang, các chị lại chạy ra san lấp hố bom, san đất rồi thả tín hiệu để đoàn xe vượt qua. Đêm đến, tiếng máy bay phản lực và pháo sáng quét dài trên bầu trời vẫn là âm thanh quen thuộc. Nhưng giữa cái chết lơ lửng ấy, các chị vẫn hát, vẫn đùa, vẫn gọi nhau bằng⁴ cái tên trìu mến: "Cả nhà ơi, đi làm đường thôi!". Dù tuổi đời còn trẻ, nhưng trái tim họ thấm đẫm một tình yêu nước lớn lao.

Buổi chiều hôm ấy, trời Đồng Lộc nóng như đổ lửa. Máy bay Mỹ quần thảo, rồi thả xuống hàng chục quả bom. Cả khu rừng rung lên, đất đá bật khỏi mặt đất. Khi tiếng nổ tạm lắng xuống, chị Võ Thị Tần - tiểu đội trưởng, hô lớn: "Nhanh lên! Làm thông đường cho xe qua trước khi chúng nó quay lại!". 10 cô gái lao ra khỏi hầm như những mũi tên, người cuốc đất, người khiêng, người đặt mốc chỉ đường. Những giọt mồ hôi của sự sống rơi xuống giữa bụi bom chết chóc. Khi đang dọn dở hố bom cuối cùng, bầu trời bỗng gầm lên dữ dội. Máy bay quay lại. Chị Tần vừa kịp hét: "Nằm xuống!". Thì một tiếng nổ long trời vang lên. Đất đá từ quả bom xuyên sâu hơi xuống như sập núi. Ngọn đồi nơi các chị đang làm việc biến thành một màn bụi mù. Người trong đơn vị chạy đến, gọi tên từng người: "Xuân ơi! Cúc ơi! Hường ơi!". Đến khi khói bom ngừng, đơn vị chỉ còn tìm thấy một chiếc gương lấm đất, một chiếc lược gãy và những bàn tay vẫn còn nắm chặt nhau dưới lớp đất đá. 10 cô gái - tuổi đời đẹp nhất đã nằm lại bên nhau, ngay tại thời điểm mà các chị đã giữ cho Tổ quốc yêu thương bao ngày.

Điều đau lòng hơn hết là chỉ còn vài ngày nữa, cả tiểu đội sẽ được nghỉ phép về thăm gia đình. Nhưng các chị đã chọn ở lại, chọn giữ đường để bộ đội, dân công, xe hàng không bị cắt đứt. Tài liệu lưu trữ người ta tìm thấy bức thư chị Võ Thị Tần viết gửi mẹ: "Má ơi, nếu con hy sinh, mẹ đừng buồn. Chúng con chết để cho đất nước sống". Mỗi câu, mỗi chữ tưởng như bình thường, nhưng ở nơi lằn ranh sống chết ấy, nó là lời tiễn biệt cuối cùng ở tuổi 20 của người con gái dành cho Tổ quốc thiêng liêng.

Khi đặt chân đến Ngã ba Đồng Lộc, đứng trước 10 nấm mộ xếp thành hình vòng cung, tôi cảm giác như các chị vẫn đang nở nụ cười hiền lành nơi cửa hầm năm ấy. Lá cây rơi nhẹ nhàng, gió thổi qua đồi sim tím, như tiếng thì thầm của tuổi trẻ đã nằm lại với đất. Mỗi câu chuyện, mỗi tấm ảnh, mỗi kỷ vật của các chị đều khiến lòng tôi nghẹn ngào. Các chị không phải những người sinh ra để làm anh hùng. Các chị chỉ là những cô gái trẻ thích hát, thích viết thư, thích soi gương nhưng khi Tổ quốc cần, các chị sẵn sàng đánh đổi cả cuộc đời. 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc đã viết nên một bản anh hùng ca bất tử của tuổi trẻ Việt Nam. Sự hy sinh của các chị làm tôi hiểu rằng: Hoà bình hôm nay được đánh đổi bằng tuổi xuân, bằng nước mắt, bằng máu thịt của bao thế hệ. Nhắc lại câu chuyện này, tôi thấy lòng mình tràn đầy biết ơn và tự hào, và càng hiểu rằng: Chúng ta, thế hệ hôm nay, phải sống xứng đáng hơn, trân trọng từng phút giây yên bình, và không bao giờ quên những con người đã ngã xuống để đất nước được xanh mãi. Bởi câu chuyện đã dạy ta biết: "Hoà bình không tự nhiên mà có. Hạnh phúc không tự nhiên mà đến".