10 cô gái Ngã Ba Đồng Lộc

Trưa ngày 24 tháng 7 năm 1968, tại Ngã ba Đồng Lộc (Huyện Can Lộc, Tỉnh Hà Tĩnh) - điểm nút giao thông huyết mạch hứng chịu hàng ngàn tấn bom đạn mỗi ngày - một câu chuyện hy sinh anh hùng đã đi vào lịch sử dân tộc.

Tiểu đội 4 - Những cô gái tuổi thanh xuân

Tiểu đội 4 thuộc Đại đội 552, Tổng đội Thanh niên Xung phong 55 tỉnh Hà Tĩnh gồm 10 cô gái tuổi đời còn rất trẻ, từ 17 đến 24:

Võ Thị Tần (24 tuổi, Tiểu đội trưởng)

Hồ Thị Cúc (24 tuổi, Tiểu đội phó)

Võ Thị Hợi (20 tuổi)

Nguyen Thị Xuân (20 tuổi)

Trần Thị Hường (19 tuổi)

Trần Thị Nhỏ (19 tuổi)

Võ Thị Hà (17 tuổi)

Hà Thị Xanh (19 tuổi)

Dương Thị Xuân (19 tuổi)

Thừa Thị Nhuận (19 tuổi)

Nhiệm vụ của các cô là túc trực 24/24 giờ tại trọng điểm, quan sát bom rơi, đo đạc hố bom, cắm cờ báo hiệu và nhanh chóng san lấp mặt đường ngay sau các đợt oanh tạc để xe qua trận địa an toàn.

Khoảnh khắc định mệnh

Sáng 24/7/1968, máy bay Mỹ liên tục dội bom đánh phá. Đến 16 giờ 30 phút, trận bom thứ 15 trong ngày đổ xuống Ngã ba Đồng Lộc. Tiểu đội 4 nhận lệnh ra trọng điểm khẩn trương san lấp hố bom, sửa chữa đoạn đường bị đứt đoạn.

Khi các cô đang hăng hái làm việc, một tốp máy bay B-52 bất ngờ lao tới trút một trận bom rải thảm xuống khu vực đồi Mũi Bò. Một quả bom nổ ngay sát hầm trú ẩn nơi cả tiểu đội đang tránh đạn, vùi lấp toàn bộ 10 cô gái trẻ dưới lớp đất đá sâu.

Trận tìm kiếm trong nước mắt

Ngay sau khi tiếng bom dứt, đồng đội và đơn vị cứu hộ lao ra hiện trường đào xới đất đá bằng tay và xẻng. Từng người một được tìm thấy, nhưng tất cả đều đã trút hơi thở cuối cùng.

Riêng chị Hồ Thị Cúc, đất đá vùi lấp quá sâu khiến việc tìm kiếm kéo dài suốt 3 ngày đêm. Đến ngày 27/7, đồng đội mới tìm thấy thi thể chị trong tư thế ngồi xẻng, tay vẫn ôm chặt bờ hầm. Nhà thơ Yến Thanh khi đó đã nghẹn ngào viết nên bài thơ nổi tiếng “Cúc ơi!”:

“Cúc ơi! Em ở đâu bước ra đi.../ Về với chị em cùng làm đường tiếp.../ Chị tìm em gõ vào nhát cuốc/ Đất đai cày lên nhưng em ở đâu?...”

Di sản và Ý nghĩa

10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc đã ngã xuống khi tuổi đời đang nở rộ, để lại tấm gương sáng ngời về lòng dũng cảm, chí khí kiên cường và tinh thần “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”. Năm 1972, Tập thể 10 nữ liệt sĩ Thanh niên Xung phong Ngã ba Đồng Lộc được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Khu di tích lịch sử Ngã ba Đồng Lộc ngày nay đã trở thành một địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng, nơi ngọn lửa thanh xuân của 10 bông hoa thép vẫn mãi cháy cùng thời gian.