10 CÔ GÁI NGÃ BA ĐỒNG LỘC – HUYỀN THOẠI ĐỒNG LỘC VÀ KHÚC TRÁNG CA BẤT TỬ CỦA TUỔI ĐÔI MƯƠI
10 CÔ GÁI NGÃ BA ĐỒNG LỘC – HUYỀN THOẠI ĐỒNG LỘC VÀ KHÚC TRÁNG CA BẤT TỬ CỦA TUỔI ĐÔI MƯƠI
Nằm trên tuyến đường chiến lược huyết mạch Trường Sơn thuộc địa phận huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, Khu di tích lịch sử Ngã ba Đồng Lộc là nơi lưu giữ chương sử bi tráng nhất của lực lượng Thanh niên xung phong Việt Nam. Giữa "tọa độ chết" hứng chịu hàng vạn tấn bom cày đạn xới của không quân Mỹ, câu chuyện về 10 nữ anh hùng liệt sĩ thuộc Tiểu đội 4, Đại đội 552 đã hòa dòng máu trinh nguyên vào lòng đất mẹ vào ngày 24/7/1968, hóa thành những đóa hoa bất tử trường tồn cùng non sông gấm vóc.
1. "Tọa độ chết" và những cô gái gan vàng dạ ngọc
Giai đoạn năm 1968, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn đỉnh điểm khốc liệt. Sau khi bị chặn đánh ở các tuyến đường khác, đế quốc Mỹ điên cuồng dồn toàn bộ hỏa lực không quân đánh phá Ngã ba Đồng Lộc — yết hầu giao thông độc đạo chi viện lương thực, vũ khí từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam. Mỗi ngày đêm, dải đất nhỏ hẹp này phải hứng chịu từ 20 đến 50 trận bom oanh tạc, đất đá bị xới lên sực sụa mùi thuốc súng.
Giữa chiến trường rực lửa ấy, Tiểu đội 4 (gồm 10 cô gái trẻ tuổi từ 17 đến 24) do chị Võ Thị Tần làm Tiểu đội trưởng nhận trọng trách bám trụ trận địa. Nhiệm vụ của các chị là ngay sau mỗi loạt bom nổ, phải lập tức lao ra mặt đường để đo đạc hố bom, san lấp đất đá, rà phá bom nổ chậm, giữ vững mạch máu giao thông thông suốt cho những đoàn xe chở quân nhu tiến vào tiền tuyến. Suốt nhiều tháng ròng rã "đứng mũi chịu sào", đàn con gái gầy guộc ấy vẫn giữ tinh thần lạc quan, tiếng cười tiếng hát luôn vang vọng át tiếng bom rơi.
2. Khoảnh khắc định mệnh và sự bất tử của 10 đóa hoa sông La
Ngày 24 tháng 7 năm 1968, trận địa Đồng Lộc rung chuyển dữ dội dưới trận oanh tạc điên cuồng của không quân địch. Nhận lệnh thông đường gấp cho đoàn xe quân sự đi qua, lúc 16 giờ 30 phút, cả 10 cô gái Tiểu đội 4 d dũng cảm vác cuốc, xẻng lao ra mặt đường làm nhiệm vụ.
Khi các chị đang tập trung cào đất, san lấp một hố bom lớn thì bất ngờ một tốp máy bay phản lực Mỹ quay lại vây ráp, ném một loạt bom giải thảm rơi trúng ngay sát công sự. Tiếng nổ lớn xé toạc không gian, khói bụi mịt mùng trùm lên trận địa. Khi khói bom vừa tan, đồng đội lao ra ứng cứu thì bàng hoàng nhận ra toàn bộ công sự đã bị sập, cả 10 cô gái kiên trung đã anh dũng hy sinh, hiến dâng trọn vẹn tuổi xuân cho đất nước. Người con gái lớn nhất mới 24 tuổi, ba người em út vừa tròn 17 tuổi trinh nguyên.
Danh sách 10 nữ anh hùng liệt sĩ Đồng Lộc đời đời được khắc ghi:
1. Võ Thị Tần (24 tuổi) - Tiểu đội trưởng
2. Hồ Thị Cúc (24 tuổi) - Tiểu đội phó
3. Nguyễn Thị Nhỏ (24 tuổi)
4. Dương Thị Xuân (21 tuổi)
5. Võ Thị Hợi (20 tuổi)
6. Nguyễn Thị Xuân (20 tuổi)
7. Hà Thị Xanh (19 tuổi)
8. Trần Thị Hường (19 tuổi)
9. Trần Thị Phùng (17 tuổi)
10. Võ Thị Hà (17 tuổi)
3. Di sản trường tồn cùng thế hệ trẻ
Sự hy sinh oanh liệt của 10 cô gái Đồng Lộc đã thổi bùng ngọn lửa căm thù giặc, dấy lên phong trào "Quyết tâm giữ vững mạch máu giao thông" trên khắp các mặt trận thanh niên xung phong toàn quốc. Ngày 7 tháng 6 năm 1972, tập thể 10 nữ liệt sĩ Ngã ba Đồng Lộc đã được Nhà nước trang trọng truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Hôm nay, chiến tranh đã lùi xa, thung lũng chết năm xưa nay đã hồi sinh, xanh ngát màu xanh của cây lá và hòa bình. Khu di tích ngã ba Đồng Lộc được xây dựng trang nghiêm với cụm tượng đài, tháp chuông tri ân và khu mộ của 10 chị luôn ngập tràn sắc trắng của hoa cúc, hoa huệ do nhân dân khắp mọi miền đến dâng hương. Câu chuyện về 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc mãi mãi là một khúc tráng ca bất tử, là ngọn đuốc sáng ngời truyền ngọn lửa yêu nước nồng nàn và lý tưởng sống cao đẹp cho tuổi trẻ Việt Nam hôm nay và mai sau.
