10 cô gái ở Ngã ba Đồng Lộc.

Một thước phim ngắn hay một dòng văn được tạt trên trang giấy không đơn thuần chỉ là những ngẫu hứng sáng tác của nhà thi sĩ, thi nhân mà ngược lại, chúng như “chuyến tàu kí ức” tường thuật lại những sự kiện trong lịch sử dân tộc về một mùa hoa chiến đầy khốc liệt. Có nỗi thương đau, có niềm hi vọng! Như trong tác phẩm “Gửi em, cô gái thanh niên xung phong 1968”, nhà thơ Phạm Tiến Duật đã thốt lên:

“Bụi mù trời mùa hanh

Nước trắng khe mùa lũ

Đêm rộng, đêm dài là đêm không ngủ

Em vẫn đi, đường vẫn liền đường…”

Nhà thơ đã gửi gắm vào văn chương những chiêm nghiệm của mình để có thể thấu cảm hết những vất vả, gian truân của những cô gái thanh niên xung phong đầy nhiệt huyết trong trận đánh bom của giặc thù. Địa điểm Ngã ba Đồng Lộc có lẽ là nơi chúng ta không thể quên khi nhắc về cung đường đầy hiểm nguy mà người ta thường hay gọi là “Tọa độ chết”. Mảnh đất này, ngày 24/7/1968 đã ôm vào lòng mười cô gái thuộc tiểu đội thanh niên xung phong làm nhiệm vụ bảo vệ đường 15A. Tất cả các chị đều rất trẻ. Và sự hi sinh anh dũng của các chị là tấm gương sáng mãi với bao thế hệ người Việt Nam ta.

Ngã ba Ðồng Lộc với sự thật lịch sử đã phản ánh một cách sinh động thế giới nội tâm với lòng khao khát yêu đời và tha thiết niềm tin vào ngày mai chiến thắng của các cô gái, dù trong tình huống ngặt nghèo của đạn bom hay trong những khoảnh khắc bình yên ngắn ngủi…

Ngã ba Đồng Lộc nằm trên đường Trường Sơn, thuộc địa phận Đồng Lộc, Can Lộc, Hà Tĩnh. Đây được xem là huyết mạch quan trọng, là “Yết hầu” giao thông chi viện, là vị trí chiến lược, nơi đấu trí, đấu lực giữa ta và địch. Nhưng với dã tâm muốn biến Ngã ba Đồng Lộc thành “tọa độ chết”, hòng cắt đứt sự chi viện của hậu phương lớn miền Bắc cho tiền tuyến lớn miền Nam, từ tháng 4 đến tháng 10 năm 1968, đế quốc Mỹ đã điên cuồng đánh phá Ngã ba Đồng Lộc 1.863 lần, với gần 50.000 quả bom các loại. Theo ước tính, mỗi mét vuông diện tích ở đây phải gánh chịu ít nhất 3 quả bom tấn. Mặc thế, các cô gái của chúng ta vẫn anh dũng, miệt mài làm việc, luôn chiến đấu với khẩu hiệu “máu có thể chảy, tim có thể ngừng nhưng mạch máu giao thông không bao giờ tắt”.

(Hình ảnh về những hố bom ở Ngã Ba Đồng Lộc)

Lịch sử không bao giờ có thể quên buổi trưa định mệnh của ngày 24/7/1968 ấy, Tiểu đội bốn được lệnh san lấp hố bom sau khi máy bay Mỹ liên tục ném bom phá nát tuyến đường vận tải để nhanh chóng thông đường cho xe qua. Sau khi nhận nhiệm vụ, các chị gấp rút di chuyển đến khu vực và bắt tay vào làm việc. Không một lời than vãn, không một phút giây ngừng tay, các chị vẫn miệt mài làm việc, vừa cười, vừa nói và đã 3 lần các chị bị vùi lấp nhưng đều rũ đất đá đứng dậy tiếp tục làm việc. Nhưng rồi đồng hồ chỉ điểm 16h30 phút, trận bom thứ 15 trong ngày dội xuống Đồng Lộc. Một quả bom rơi xuống ngay sát miệng hầm - nơi 10 cô gái của tiểu đội bốn, Đại đội 552 đang tránh bom. Tất cả đều ngặt thở và rồi,... tất cả các chị đã hy sinh khi đang ở độ tuổi mười tám, đôi mươi- độ tuổi đẹp nhất của thời thiếu nữ đầy khát vọng và mơ ước. Càng khâm phục hơn khi đến ngày thứ ba, đồng đội mới tìm thấy thi thể của chị Hồ Thị Cúc trên đồi Trọ Voi trong tư thế ngồi, đầu đội nón, bên cạnh là cái cuốc, 10 đầu ngón tay bị ứa máu vì đang bới đất để tìm đường ra. Trong lúc đau thương, xót xa tìm thi thể người em, người đồng đội, nhà thơ Yến Thanh nghẹn ngào viết bài thơ: “Cúc ơi” trong lúc đồng đội tìm thi thể chị:

“Tiểu đội đã về xếp một hàng ngang

Cúc ơi! Em ở đâu không về tập hợp

Chín bạn đã quây quần đủ hết

Nhỏ, Xuân, Hà, Hường, Hợi, Rạng, Xuân, Xanh

A trưởng Võ Thị Tần đã điểm danh

Chỉ thiếu mình em

Chín bỏ làm mười răng được

Bọn anh đã bới tìm vẹt cuốc

Chỉ sợ em đau nên nhát cuốc chùng

Cúc ơi! Em ở đâu?...

…Gọi em,

Gào em

Khản cổ cả rồi

Cúc ơi!”

Vâng! Mười cô gái Đồng Lộc kiên cường, dũng cảm: Tần, Cúc, Nhỏ, Xuân, Hà, Hường, Hợi, Rạng, Xuân, Xanh hiện lên theo những tính cách, những hoàn cảnh khác nhau nhưng tất cả chung đều một chiến hào, chung một lí tưởng chiến đấu đến hơi thở cuối cùng để dành tự do cho dân tộc. Các chị đã vĩnh viễn nằm lại ngã ba huyết mạch Bắc - Nam này như họ đã chung một chiến hào lúc còn sống. Các cô đã hóa thành “những bông hoa bất tử” để lớp lớp con cháu mai sau luôn tưởng nhớ tri ân.

Bom đạn đã đi qua nhưng cứ hễ ngang qua mảnh đất ấy, người ta vẫn không kìm được lòng mình mà quay đầu nhìn về, im lặng không một lời nói nhưng ai cũng hiểu nơi đó đã diễn ra sự việc gì. Đó là mảnh đất hùng thiêng, là nơi được dựng lên từ xương máu và nước mắt của những cô gái thanh niên xung phong quật khởi vươn lên sẽ mãi nằm trong tâm khảm của con người Việt Nam, của dân tộc Việt Nam.

Câu chuyện là một lời nhắn nhủ mang sức lan tỏa mạnh mẽ về lòng biết ơn, về sự trân quý của thế hệ trẻ đối với công lao xây dựng đất nước của các chiến sĩ, anh hùng đã sống vì tổ quốc. Các bạn trẻ hãy là những búp măng non, là ngọn đuốc mãnh liệt mang trong mình lòng nhiệt huyết của tuổi trẻ để có thể giữ lửa cho lá cờ đỏ sao vàng, cống hiến cho dân tộc Việt Nam như Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã từng nói: “Nếu là hoa hãy là hoa hướng dương, nếu là chim hãy là chim câu trắng, nếu là đá hãy là đá kim cương, nếu là người hãy là người Cộng Sản”.

: