10 CÔ GÁI Ở NGÃ BA ĐỒNG LỘC - NHỮNG ĐOÁ HỒNG KIÊU HÃNH VÀ BẤT DIỆT

“Đi dưới trời khuya sao đêm lấp lánh

Tiếng hát ai vang động cây rừng

Phải chăng em cô gái mở đường

Không thấy mặt người chỉ nghe tiếng há

Ơi những cô con gái đang ngày đêm mở đường

Hỏi em bao nhiêu tuổi mà sức em phi thường”

Những lời ca ấy không chỉ là âm nhạc, mà là hiện thân của một thế hệ thanh niên xung phong "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước". Và khi nhắc đến tinh thần phi thường ấy, trái tim mỗi người Việt Nam đều bồi hồi hướng về Ngã ba Đồng Lộc – mảnh đất Hà Tĩnh nắng cháy, nơi linh hồn của 10 đóa hoa trinh liệt đã hóa thân vào cỏ cây, sông núi.

Ngã ba Đồng Lộc (nay thuộc thị trấn Đồng Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh), nằm trên đường Hồ Chí Minh, là giao điểm của Quốc lộ 15A và Tỉnh lộ 2. Trong những năm chiến tranh, Ngã ba Đồng Lộc là mạch máu giao thông để hậu phương chi viện sức người, sức của cho miền Nam. Ngã ba Đồng Lộc được coi là “yết hầu” của mạch giao thông nối liền "hậu phương lớn miền Bắc" với "tiền tuyến lớn miền Nam" nên đế quốc Mỹ đã tập trung toàn lực để cắt đứt con đường này nhằm chặn chi viện của hậu phương ra tiền tuyến. Chính vì thế, đây được coi như là “toạ độ chết” khi biết bao xương máu, nước mắt, sự hy sinh đã đổ xuống để viết nên những khúc tráng ca bất tử. Đặc biệt là sự hy sinh của 10 cô gái TNXP vào chiều ngày 24/7/1968.

Sự kiện này được anh Phan Công Lệ cũng như nhiều thuyết minh viên Khu Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Ngã ba Đồng Lộc kể không biết bao nhiêu lần cho du khách tới thăm nơi đây, nhưng lần nào cũng trào dâng cảm xúc: “Ngày 24/7/1968, máy bay của đế quốc Mỹ kéo đến trinh sát và giội bom dữ dội. Mặt đường 15A đã nham nhở các hố bom. Nhận lệnh, đúng 12h trưa, 10 cô gái thanh niên xung phong do chị Võ Thị Tần làm Tiểu đội trưởng chưa kịp ăn cơm, vội chia nhau nắm mỳ luộc, rồi cầm cuốc xẻng, í ới gọi nhau ra mặt đường san lấp hố bom. Dưới mặt đất các chị cứ đào, xúc... bằng bất cứ giá nào để tuyến đường 15A phải được thông suốt cho đoàn xe chi viện đặc biệt cho chiến trường miền Nam đi qua được an toàn trong đêm đó. 16h cùng ngày, đến lượt ném bom thứ 15, một tốp máy bay Mỹ lao tới trút bom dữ dội, nhằm thẳng mục tiêu nơi các chị đang làm đường phía dưới. Mười cô gái không còn cách nào khác đã cùng nhau lánh tạm vào một căn hầm gần nhất bên đường, đợi cho máy bay đi qua sẽ ra làm tiếp cung đường còn lại. Bỗng một loạt bom rơi, đánh sập hầm… và tất cả bị vùi lấp…”

10 cô gái thanh niên xung phong ở Ngã ba Đồng Lộc ấy thuộc Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội 55, bao gồm: Võ Thị Tần (24 tuổi, Tiểu đội trưởng), Hồ Thị Cúc (24 tuổi, Tiểu đội phó), Nguyễn Thị Nhỏ (24 tuổi), Dương Thị Xuân (21 tuổi), Võ Thị Hợi (20 tuổi), Nguyễn Thị Xuân (20 tuổi), Hà Thị Xanh (19 tuổi), Trần Thị Hường (19 tuổi), Trần Thị Rạng (18 tuổi), Võ Thị Hà (17 tuổi), họ đã ngã xuống khi tuổi còn quá trẻ. Cùng với các chị còn có hơn 4.000 anh hùng liệt sĩ đã nằm lại nơi con đường huyết mạch này.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, chiến tranh đã lùi xa, nhưng Ngã ba Đồng Lộc hôm nay không còn là màu xám đen của hố bom mà đã xanh ngát màu của hòa bình và sự sống. 10 cô gái ấy giờ đây đã trở thành những huyền thoại. Câu hỏi trong bài hát: "Hỏi em bao nhiêu tuổi mà sức em phi thường" đã có lời giải đáp. Sức mạnh ấy không đến từ cơ bắp, mà đến từ lòng yêu nước nồng nàn và lý tưởng sống cao đẹp của một thế hệ sẵn sàng dâng hiến tuổi thanh xuân cho độc lập dân tộc.

Nguồn: Báo VOV - [https://vov.vn/van-hoa/10-co-gai-nga-ba-dong-loc-huyen-thoai-con-vang-mai-post1034735.vov]