10 ĐÓA HOA BẤT TỬ Ở NGÃ BA ĐỒNG LỘC
Trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại, Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh) từng được mệnh danh là "tọa độ chết" – nơi hứng chịu hàng vạn tấn bom đạn của không quân Mỹ. Chính tại gạch nối sinh tử ấy, câu chuyện về 10 cô gái thanh niên xung phong thuộc Tiểu đội 4 đã trở thành một tượng đài bất tử cho ý chí kiên cường và sức trẻ của thế hệ "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước".
"Tọa độ chết" và những bước chân không lùi
Những năm 1965 – 1968, Ngã ba Đồng Lộc là mạch máu giao thông độc đạo nối liền hậu phương lớn miền Bắc với tiền tuyến lớn miền Nam. Nhằm cắt đứt tuyến viện trợ này, đế quốc Mỹ đã biến nơi đây thành "chảo lửa" khi trút xuống hàng trăm ngàn quả bom các loại. Đất đá bị xới tung, cây cối cháy rụi, mặt đường ngập chìm trong hố bom và mìn hẹn giờ.
Nằm trong lực lượng bám trụ tại trọng điểm, Tiểu đội 4 (thuộc Đại đội 552, Đội 55) gồm 10 cô gái tuổi đời còn rất trẻ, do chị Võ Thị Tần làm Tiểu đội trưởng và chị Hồ Thị Cúc làm Tiểu đội phó. Người lớn nhất mới bước sang tuổi 24, người trẻ nhất mới vừa tròn 17. Nhiệm vụ của các cô là quan sát bom rơi, đo đạc hố bom, san lấp mặt đường và làm cọc mốc sống hướng dẫn cho từng đoàn xe chở đạn dược, lương thực vượt qua trọng điểm an toàn trong đêm.
Giữa làn mưa bom bão đạn, tinh thần của 10 cô gái chưa bao giờ lay chuyển. Trong bức thư gửi về cho mẹ trước ngày hy sinh, Tiểu đội trưởng Võ Thị Tần vẫn viết bằng giọng văn lạc quan, yêu đời: "Mẹ ơi! Ở đây vui lắm mẹ ạ, ban đêm chúng nó bắn pháo sáng rực trời... Cùng lắm là chết thôi mẹ ạ, không có gì phải sợ!".
Chiều 24/7/1968 và sự hy sinh anh hùng
Chiều ngày 24 tháng 7 năm 1968, Tiểu đội 4 nhận lệnh ra đoạn đường 15A để san lấp hố bom sau các trận oanh tặc dữ dội từ sáng. Lúc 16 giờ 30 phút, trận bom rải thảm thứ 15 trong ngày bất ngờ ập xuống. Một quả bom lớn rơi vọt vào sát đoạn hầm tránh bom nơi các cô đang trú ẩn, hất tung hàng tấn đất đá đè lấp toàn bộ căn hầm.
Đồng đội lao ra bới đất bằng tất cả sức lực và nước mắt. Lần lượt 9 cô gái được tìm thấy nhưng đã trút hơi thở cuối cùng. Riêng Tiểu đội phó Hồ Thị Cúc phải đến ngày thứ ba mới tìm thấy thân thể chị nằm sâu trong lòng đất, tay vẫn ôm chặt gáo dừa múc nước. Cả 10 người con gái ấy đã anh dũng nằm lại cùng một ngày, cùng một giờ, khi tuổi xuân còn đang phới phới.
Ký ức sống mãi cùng thời gian
Sự hy sinh của 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc đã đi vào lịch sử như một biểu tượng thiêng liêng nhất cho sự cống hiến thầm lặng của lực lượng Thanh niên xung phong Việt Nam. Năm 1972, tập thể 10 nữ liệt sĩ đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
Ngày nay, Khu di tích lịch sử Ngã ba Đồng Lộc trở thành một địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng. Hàng cây bồ kết ngát hương và những đồi thông xanh ngát quanh khu mộ 10 cô gái vẫn ngày ngày đón hàng vạn lượt người về thăm. Tên tuổi của Võ Thị Tần, Hồ Thị Cúc, Võ Thị Hợi, Nguyễn Thị Xuân, Hà Thị Tấn, Trần Thị Hường, Trần Thị Nhỏ, Võ Thị Hà, Dương Thị Xuân và Nguyễn Thị Nhỏ sẽ mãi mãi là những "đóa hoa không tàn" trong khúc ca "Thời hoa lửa" của dân tộc.
