10 NỮ ANH HÙNG LIỆT SĨ THANH NIÊN XUNG PHONG NGÃ BA ĐỒNG LỘC: BẢN HÙNG CA BẤT TỬ NƠI TẠO TỎA
Trong pho lịch sử vàng chói lọi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Ngã ba Đồng Lộc (huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) đã đi vào huyền thoại như một "tọa độ chết", một khúc ca bi hùng về ý chí sắt đá và lòng yêu nước nồng nàn của dân tộc Việt Nam. Nơi ngã ba huyết mạch nối liền hậu phương lớn miền Bắc với tiền tuyến lớn miền Nam ấy, hàng ngàn tấn bom đạn của đế quốc Mỹ đã cày xới từng tấc đất. Nhưng chính tại nơi ngọn lửa chiến tranh tàn khốc nhất, 10 đóa hoa trinh liệt của Tiểu đội 4, Đại đội 552, Đội 55 Thanh niên xung phong (TNXP) Hà Tĩnh đã dâng hiến trọn vẹn tuổi thanh xuân, biến mảnh đất Đồng Lộc thành biểu tượng bất tử trong "Câu chuyện thời hoa lửa".
Tọa độ chết và những cô gái tuổi mười tám, đôi mươi
Những năm 1965 – 1968, Ngã ba Đồng Lộc là điểm gạch nối giao thông huyết mạch trên tuyến đường Trường Sơn. Để ngăn chặn sự tiếp tế của hậu phương cho chiến trường miền Nam, không quân Mỹ đã biến nơi đây thành điểm đánh phá ác liệt nhất. Hàng ngày, hàng trăm lượt máy bay dội xuống hàng ngàn quả bom các loại, cày nát từng mảng đồi, biến mặt đường thành những hố bom nham nhở.
Giữa "túi bom" ngạt thở ấy, Tiểu đội 4 gồm 10 cô gái trẻ tuổi đời mới chỉ từ 17 đến 24 đã kiên cường bám trụ. Họ được giao nhiệm vụ quan sát máy bay địch, đánh dấu các quả bom nổ chậm, san lấp hố bom và mở đường cho các đoàn xe quân sự đi qua.
Các chị sinh ra và lớn lên từ những vùng quê lúa nghèo của tỉnh Hà Tĩnh:
Võ Thị Tần (1944) – Tiểu đội trưởng, người chị cả kiên cường, giàu kinh nghiệm chỉ huy.
Hồ Thị Cúc (1944) – Tiểu đội phó, người đồng chí chu đáo, lặng lẽ nhưng đầy bản lĩnh.
Võ Thị Nhỡ (1948) – Tấm gương lao động cần cù, gan dạ.
Dương Thị Xuân (1947) – Cô gái dịu dàng, yêu đời với nụ cười luôn nở trên môi.
Trần Thị Hường (1949) – Con của một chiến sĩ công an hy sinh, sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng.
Trần Thị Xanh (1949) – Người con gái dũng cảm, luôn nhận về phần việc khó khăn.
Nhiệm Thị Vinh (1948) – Chiến sĩ cắm tiêu rà phá bom mìn mưu trí.
Nguyễn Thị Xuân (1948) – Tấm gương gan góc trên mặt đồi Đồng Lộc.
Nguyễn Thị Nhỏ (1944) – Người con gái nhỏ nhắn nhưng sở hữu tinh thần thép.
Hà Thị Tấn (1950) – Em út của tiểu đội, nhập ngũ khi mới tròn 17 tuổi.
Sống và chiến đấu giữa làn ranh mong manh của sống và chết, các chị vẫn giữ nguyên tâm hồn trong sáng, lãng mạn. Giữa hai trận bom, những tiếng hát, tiếng cười rộn rã vẫn vang lên trên mâm pháo, bên cạnh những hố bom đạn khói mịt mù.
Chiều ngày 24 tháng 7 năm 1968 và sự hy sinh bất tử
Mốc son bi hùng nhất gắn liền với tên tuổi 10 nữ anh hùng diễn ra vào chiều ngày 24 tháng 7 năm 1968.
Khoảng 16 giờ 30 phút ngày hôm ấy, Tiểu đội 4 nhận lệnh ra đường làm nhiệm vụ san lấp hố bom sau các đợt đợt không kích dữ dội của địch nhằm kịp thời thông đường cho đoàn xe quân sự đêm nay vượt qua. Mặt đường Đồng Lộc khi ấy đang bị tàn phá nặng nề. Mặc cho nguy cơ máy bay địch quay lại bắn phá bất cứ lúc nào, 10 cô gái vẫn miệt mài gánh đất, đập đá, san gạt hố bom với tinh thần "Sống bám cầu đường, chết gia nhập mặt đường".
Bất ngờ, một tốp máy bay phản lực Mỹ lao đến trút một trận bom dữ dội xuống đúng vị trí tiểu đội đang làm việc. Một quả bom định mệnh đã rơi sát miệng hầm trú ẩn, hất tung hàng tấn đất đá đè bấp lên 10 người nữ chiến sĩ TNXP.
Khi khói bom vừa tan, đồng đội ào ra bới đất cứu chữa nhưng tất cả đã quá muộn. 9 cô gái được tìm thấy ngay trong chiều hôm đó trong tư thế đang ôm chặt lấy nhau hoặc tay vẫn cầm chắc chiếc cuốc, chiếc xẻng. Riêng Tiểu đội phó Hồ Thị Cúc phải đến 3 ngày sau đồng đội mới tìm thấy thi thể chị nằm sâu trong lòng đất mẹ, tay vẫn cầm chiếc cuốc san đường.
10 cô gái trút hơi thở cuối cùng khi tuổi đời còn quá trẻ, chưa ai lập gia đình. Các chị ngã xuống nhưng con đường qua Ngã ba Đồng Lộc vẫn thông suốt, hàng ngàn đoàn xe vẫn tiếp tục lăn bánh tiến vào miền Nam ruột thịt.
Tượng đài 10 đóa hoa sống mãi cùng lịch sử
Sự hy sinh oanh liệt của 10 nữ liệt sĩ TNXP Ngã ba Đồng Lộc đã làm rung động triệu trái tim yêu nước, trở thành một trong những biểu tượng cao đẹp nhất của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam.
Nhớ về các chị, thi sĩ Yến Thanh đã viết nên những câu thơ nghẹn ngào trong bài thơ Cúc ơi:
"Tiểu đội đã xếp hàng ngang
Chỉ thiếu mình em thôi Cúc ơi...
Về đây Cúc ơi, về với chúng anh
Về với bạn bè, về với Đồng Lộc..."
Ngày 7 tháng 6 năm 1972, 10 nữ liệt sĩ TNXP Ngã ba Đồng Lộc đã được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
"Câu chuyện thời hoa lửa" của 10 nữ anh hùng là minh chứng ngời sáng cho sức mạnh diệu kỳ của tuổi trẻ Việt Nam thời đánh Mỹ. Thân thể các chị đã hòa vào lòng đất mẹ Đồng Lộc, nhưng hương thơm của 10 đóa hoa trinh liệt ấy vẫn tỏa ngát cùng thời gian.
