10 nữ thanh niên xung phong Đồng Lộc: nửa thế kỷ yêu thương và bất tử

“O Hường ơi! O Hường ơi!...”. Nghe tiếng chúng tôi gọi, cánh cổng ngôi nhà nhỏ trên đường Trung Tiết (thành phố Hà Tĩnh) hé ra. Một giọng phụ nữ xởi lởi: “Mấy chú ở mô mà biết tui? Vô nhà mau mau kẻo mưa ướt”.

Đợi khách an vị trên bộ bàn ghế giữa nhà, o (cô) lại hỏi: "Răng biết tui tên Hường? Biết tui có liên quan với mấy o thanh niên xung phong (TNXP) Đồng Lộc mà hỏi?"... Tất cả chỉ là một cơ duyên.

Tuổi 20 còn trong trang lưu bút

Ba mươi phút trước đó, trên chuyến xe từ thành phố Vinh vào Đồng Lộc, dừng ở ngã ba Nghèn, chúng tôi nhận được cuộc điện thoại của một người bạn. Anh cho biết có quen một người phụ nữ từng là thanh niên xung phong, và có giữ một cuốn sổ lưu niệm có thủ bút của tiểu đội 10 cô gái thanh niên xung phong Đồng Lộc hi sinh ngày 24-7-1968.

Câu chuyện về sự hi sinh của 10 nữ thanh niên xung phong chúng tôi đã nhiều lần nghe kể. Đến viếng khu tưởng niệm cũng nhiều lần. Nhưng câu chuyện về cuốn sổ có những dòng chữ trìu mến của các cô TNXP thì là lần đầu tiên.

O Hường sau khi hỏi han, biết chúng tôi là nhà báo, mới cẩn thận vào phòng lục tìm rồi mang ra cuốn lưu bút với những dòng chữ viết trong ngày chia tay o tròn 50 năm trước: "Cuốn sổ gốc tui tặng cho khu di tích rồi. Đây là bản photo thôi, nhưng chữ còn rõ ràng lắm!".

Đưa tay chỉ vào từng trang, từng trang, o Hường rành rọt: "Đây là đoạn chị Cúc viết cho tui nè, đây là đoạn của Rạng viết nè. Bom trên đạn dưới rứa mà viết đọc nghe lãng mạn không chú nhà báo?".

Rồi o đọc, chất giọng Hà Tĩnh rưng rưng: "Rạng nhớ những buổi hoàng hôn, những đêm trăng sáng hai ta cùng nằm giữa sân nơi mảnh đất Phú Lộc, hai ta nói chuyện về tương lai tuổi trẻ và cuộc đời của ta tới sau này...".

Và đây là lưu bút của chị Cúc: "Đầu đội pháo sáng, chân đạp bom bi, chúng ta đi khi Đảng cần dân gọi...". Tập giấy mỏng manh trên tay o Hường run lên.

"Đây là cuốn sổ lưu niệm của tui khi ở tiểu đội 4 thanh niên xung phong của đại đội 552-P18 với mấy chị Tần, Xuân, Hợi, và mấy bạn Hường, Hà, Rạng, Xuân, Xanh, Nhỏ... Một tuần trước khi cả tiểu đội hi sinh, tui được trên điều động lên xã Trường Lộc để lập một khung cán bộ chuẩn bị vô tuyến lửa Vĩnh Linh (Quảng Trị).

Thời chiến, ở mô chẳng có đạn bom gian khổ, hi sinh, nhưng khi nhận lệnh rời tiểu đội vô Nam, cả mấy chị em ai cũng thương. Ai cũng nghĩ càng đi vô phía trong, càng gần địch, gian khó hơn, dễ hi sinh hơn, nên khi viết lưu bút cho tui ai cũng thương yêu, động viên.

Rứa mà mấy dòng lưu bút chưa ráo mực thì người hi sinh lại là mấy chị em ở lại chứ không phải người ra đi như tui..." - người phụ nữ mái tóc điểm sương rưng rưng.

O Hường ngưng một lúc, nén xúc động rồi nhớ lại: "Tui gắn bó với tiểu đội đúng 8 tháng. Tui quê Đức Thọ, tháng 11-1967 xung phong vô TNXP nhưng phải khai gian cho được 18 tuổi, chứ lúc đó mới 16. Chừ tính theo tuổi khai để đi TNXP nên coi như sắp tròn 70 tuổi rồi".

Ngay khi vào TNXP, về nhận đơn vị đúng ngay tiểu đội 4 đó. "Tiểu đội có hai người tên Hường, tui là Nguyễn Thị Hường, còn o Trần Thị Hường thì hi sinh. Nếu không có chuyện điều động về Trường Lộc để chuẩn bị vô Nam thì chiều 24-7 đó chắc tui cũng hi sinh cùng cả tiểu đội rồi" - người cựu thanh niên xung phong ngậm ngùi.

Từ Đồng Lộc, o Hường vô tuyến lửa Vĩnh Linh, đi theo các tuyến đường từ tháng 8-1968 cho tới năm 1971 ra lại Hà Tĩnh rồi về công ty thương nghiệp cho tới năm 1990 thì hưu.