10 Trinh nữ ngã 3 Đồng Lộc
50 năm trôi qua, tuyến lửa Đồng Lộc (Can Lộc - Hà Tĩnh) mưa bom đạn xới năm nào giờ đã thành vùng quê trù phú, giàu sức sống. Vậy nhưng, hình ảnh về 10 cô gái Thanh niên Xung phong (TNXP) tại Ngã ba Đồng Lộc và những người anh hùng nằm lại trên tuyến lửa năm ấy vẫn còn nguyên vẹn trong ký ức người dân.
Gần nửa thế kỷ đã trôi qua, ký ức về 10 cô gái TNXP còn vẹn nguyên trong tâm trí bà Nguyễn Thị Ý – người nấu nồi cháo cuối cùng cho 10 cô gái TNXP ăn để đi làm nhiệm vụ.
Đưa tay gạt nước mắt trên khuôn mặt nhăn nheo, bà Ý kể: “Ngày hôm đó, tôi đi chợ về nấu cho các cô một nồi chè ăn trước khi đi làm. Đến khoảng 2h chiều, các cô giặt đồ xong thì được điều đi san lấp hố bom. Khi các cô đi được một lúc thì nghe tiếng bom nổ rất lớn vọng về làng, tôi linh tính có chuyện gì đó không lành. Không ngờ đến gần 5 giờ chiều, có người tất tả chạy về báo tin với dân làng 10 cô hy sinh hết… 5/6 cô sống tại nhà tui hôm đó hy sinh hết, chỉ có o (cô) Thanh bị ốm nên ở nhà. Nghe mà rụng rời chân tay, tôi không bước nổi ra nơi 10 cô hi sinh…”.
“Lúc ấy là vào khoảng 17h ngày 24.7.1968, tiểu đội 4 thanh niên xung phong được lệnh trọng điểm ở khu vực địch vừa thả bom để san lấp hố bom sửa chữa đường, kết hợp sửa chữa hầm trú ẩn, khơi sâu rãnh thoát nước ở đoạn đường độc đạo để nhanh chóng thông đường cho xe qua. Vừa kho dở nồi cá, nhận nhiệm vụ, các cô gái hăng hái lên đường.
Một tốp máy bay phản lực từ hướng Bắc vào Nam vượt qua trọng điểm. Tất cả các cô nhanh chóng nằm rạp xuống đường. Hết tiếng máy bay các cô lại chồm dậy làm việc.
Bất ngờ tốp máy bay phản lực quay lại, bay từ trong ra, thả một loạt bom rơi đúng vào đội hình 10 cô gái. Các tiểu đội thanh niên xung phong đi sau chồm lên gào thét, nhân dân xóm Bãi Dĩa quanh đấy cũng lao ra gọi tên từng người.
Khi đến nơi quả bom vừa nổ chỉ thấy một hố bom sâu hoắm, một vài chiếc xẻng, cuốc vǎng ra nhưng không còn thấy một ai, không nghe thấy một tiếng người. Cả 10 cô gái trẻ ấy đã hy sinh…”.
