100 ngày đấu trí với CIA của Thiếu tá tình báo lừng danh Sài Gòn

Một đêm trăng năm 1969, căn biệt thự ở vùng ngoại thành Sài Gòn tĩnh lặng khác thường. Giữa lúc ông Nguyễn Văn Thương trằn trọc trên giường, cánh cửa khẽ mở. Thùy Dương - cô gái được CIA bố trí để chăm sóc và khai thác tâm lý tù binh - nhẹ nhàng bước vào, cất giọng hỏi một câu tưởng như vô hại: "Anh có thích ánh đèn ngủ màu hồng không?".

Ở tuổi thanh niên, đứng trước cô gái xinh đẹp, ông Nguyễn Văn Thương đã trải qua những giây phút thực sự khó khăn. Trong căn biệt thự do CIA kiểm soát, đó không chỉ là cuộc thử thách nghẹt thở đối với bản năng con người, mà còn là trận chiến giữa ý chí của người lính và những thủ đoạn tâm lý tinh vi bậc nhất thời chiến.

Thiếu tá Nguyễn Văn Thương, ảnh chụp vào thập niên 1960

Không phải ngẫu nhiên CIA dành cho ông Nguyễn Văn Thương chế độ giam giữ đặc biệt cùng những đòn tâm lý chiến tinh vi đến vậy. Trong mắt kẻ địch, đó là "con cá vàng" vừa sa lưới.

Thiếu tá tình báo Nguyễn Văn Thương (1938-2018, còn gọi là Hai Thương) lớn lên trong gia đình có truyền thống cách mạng tại vùng quê nghèo ở tỉnh Tây Ninh. Tuổi thơ của ông nếm trải nỗi đau mất mẹ, xa cách cha từ nhỏ. Mẹ ông bị bắt, đày đi Côn Đảo rồi hy sinh năm 1941.

Học chưa xong bậc tiểu học, ông Thương xin đi làm phu ở đồn điền cao su với mục đích kiếm tiền đi làm liên lạc. Cha ông là cán bộ quân báo, từng đi học ở phương Tây, sau đó bị địch bắt và hy sinh trong nhà tù ở Tây Ninh năm ông 20 tuổi. Trưởng thành cùng phong trào cách mạng ở miền Nam, ông Thương nhập ngũ năm 1958, là chiến sĩ đặc công lập nên nhiều chiến tích.

Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Nguyễn Văn Thương (1938-2018),
ảnh chụp tại nhà riêng năm 2017

Năm 1959, ông được điều về làm vệ sĩ cho đồng chí Sáu Dân (cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt). Khi Phòng Tình báo Bộ Tham mưu B2 (J22) thành lập, lực lượng tình báo miền Nam cần bổ sung nhân sự tinh nhuệ, ông Sáu Dân nói với cấp trên: "Tôi có mấy anh em rất cừ, trong đó có Thương. Giao Thương cho mấy anh tôi tiếc lắm". Dẫu vậy, ông vẫn đồng ý để người cận vệ tin cậy chuyển sang ngành tình báo.

Bước vào công việc mới, ông Hai Thương thuộc nằm lòng bài học đầu tiên: "Tài liệu là điệp viên, mất tài liệu là mất điệp viên". Được đồng chí Mười Nho (Đại tá Nguyễn Xuân Mạnh, lúc đó là Trưởng ban tình báo khu Sài Gòn - Chợ Lớn) huấn luyện trực tiếp, ông làm nhiệm vụ giao thông tình báo, chuyển tài liệu từ nội đô ra chiến khu và ngược lại.

Trong giới tình báo, các cụm hoạt động càng tách biệt càng tốt. Người của cụm này không biết người của cụm kia. Nhưng ông Thương là ngoại lệ hiếm hoi. Suốt gần 10 năm, ông đi qua nhiều cụm như A18 (tiền thân của H63), A20, A22 rồi đến năm 1967 trở thành Trưởng mũi giao thông Cụm tình báo A36.

Nhiệm vụ chủ yếu của ông là vận chuyển về căn cứ Trung ương Cục miền Nam những tài liệu đặc biệt quan trọng do đồng chí Ba Quốc (Thiếu tướng Đặng Trần Đức) chuyển ra. Có thể nói, ông là mắt xích hiếm hoi biết nhiều tuyến giao liên tuyệt mật, trực tiếp mang những tin tức có thể ảnh hưởng đến cục diện chiến trường miền Nam.

Thiếu tá Nguyễn Văn Thương bên Đại tá Nguyễn Xuân Mạnh (Mười Nho)

Đầu tháng 2/1969, ông Hai Thương nhận cùng lúc 2 bức điện. Một lệnh trở về căn cứ, chuẩn bị ra Bắc học Trường Chính trị Nguyễn Ái Quốc. Bức còn lại yêu cầu quay vào nội đô Sài Gòn nhận tài liệu từ mạng lưới điệp báo của Hai Trung (tức Thiếu tá Phạm Xuân Ẩn) và Ba Quốc. Ông quyết định nhận tài liệu trước, dù hiểu chuyến đi ấy đặc biệt nguy hiểm. Đó là thời điểm Mỹ và chính quyền Sài Gòn siết chặt truy quét sau Tết Mậu Thân 1968.

Ngày 10/2/1969, sau khi nhận tài liệu trong nội đô, ông trở về căn cứ. Đến cánh đồng gần An Phú Tây (Bình Chánh cũ), ông bị địch phát hiện. Trên trời, hàng chục trực thăng quần đảo, sục sạo từng khoảng đất. Chưa kịp ẩn nấp, ông nghe tiếng gọi đúng tên mình từ trên không. Nhìn lên chiếc trực thăng bay thấp nhất, ông Hai Thương nhận ra một kẻ chiêu hồi đang chỉ điểm.

Biết thân phận bại lộ, ông lập tức kéo dài thời gian, tìm cách giấu số tài liệu đang mang trong người. Vũ khí duy nhất khi ấy là khẩu K54. Chờ chiếc trực thăng chở tên chỉ điểm lượn sát, ông nổ súng, hạ gục hai tên địch, khiến máy bay rơi xuống bốc cháy dữ dội. Một chiếc khác lập tức bám theo, bắn ông bị thương ở chân. Chúng không tiêu diệt mà kiên quyết bắt sống.

Ông Hai Thương lết vào gốc cây, tự băng bó vết thương rồi tiếp tục chiến đấu. Khi viên đạn thứ 20 rời nòng, ông định dành viên cuối cùng cho mình để khỏi rơi vào tay địch. Nhưng ông chợt nhớ lời đồng đội từng nói: "Tự sát không phải là phương pháp tốt. Người chiến sĩ tình báo phải biết giữ mình để tiếp tục chiến đấu".

Ông quyết định chờ địch áp sát để cướp súng đánh tiếp. Lực lượng quá chênh lệch, cự ly đã quá gần. Sau trận chiến không cân sức, ông kiệt sức vì mất máu, bị bắt sống vào 17h30 hôm đó. Đây cũng là chuyến giao liên cuối cùng của Hai Thương.