104 DẤU SON TRÊN BIA ĐÁ HÒA BÌNH

Trong bức tranh "Thời hoa lửa" rực rỡ nhưng cũng đong đầy nước mắt của mảnh đất Liên Am cũ (nay thuộc xã Vĩnh Am, thành phố Hải Phòng), con số 104 liệt sĩ hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ chính là nốt trầm đau thương và bi hùng nhất. Đối với một xã thuần nông ven sông, 104 không đơn thuần là một thống kê khô khốc trong cuốn Lịch sử Đảng bộ địa phương, mà là 104 mảnh đời, 104 tuổi trẻ ngát xanh đã vĩnh viễn nằm lại phía cõi hằng.

Họ là những người con ưu tú sinh ra từ các làng quê Thượng Am, Thượng Trung, Bích Động, Hậu Đông... mang theo truyền thống kiên cường của các dòng họ lớn như họ Nguyễn, họ Đặng, họ Vũ, họ Hoàng. Khi bùng nổ các chiến dịch tàn khốc như Chiến tranh cục bộ (1965 – 1968) hay Mùa hè đỏ lửa (1972), nghe theo tiếng gọi sông núi, họ đã gác lại mái trường, đường cày và những mối tình đầu e ấp để bước qua khoảng sân Đình Thượng Trung ra mặt trận. Dấu chân của 104 người con Liên Am ấy đã in khắp các tọa độ lửa tàn khốc: từ 81 ngày đêm máu lệ bảo vệ Thành cổ Quảng Trị, dòng sông Thạch Hãn, cho đến những trọng điểm rải thảm bom trên Tuyến đường Trường Sơn (Đường 559) hay tận miền Tây Nam Bộ, Lào và Campuchia. Nhiều người trong số họ đã ngã xuống khi tuổi đời mới vừa mười tám, đôi mươi — độ tuổi đẹp nhất của đời người.

Phía sau 104 người lính không trở về là 104 căn nhà đau xé lòng, là những người mẹ giải tựa cửa ngóng con suốt mấy mươi năm đến mờ cả mắt, là những người vợ trẻ lặng lẽ giấu giọt nước mắt vào đêm đông để nuôi con khôn lớn. Nhờ có phong trào "Ba đảm đang" và tinh thần "Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người", hậu phương Liên Am đã kiên cường gạt đau thương để tiếp tục vừa sản xuất vừa chiến đấu.

Chiến tranh lùi xa, ngàn lúa Vĩnh Am hôm nay lại xanh ngắt một màu bình yên. Những cái tên của 104 người con anh dũng ấy giờ đây được trân trọng khắc ghi trên bia đá tưởng niệm, trong hồ sơ người có công và đọng lại sâu thẳm trong tâm khảm của người dân Hải Phòng. Nhìn vào con số 104 hôm nay, thế hệ sau hiểu rằng hòa bình, độc lập không tự nhiên mà có, mà được đánh đổi bằng xương máu và tuổi xuân vô giá của cả một thế hệ người con Liên Am quật cường