104 KÝ ỨC VỮNG BỀN TRÊN BIA ĐÁ HÒA BÌNH

Nếu có dịp dừng chân ở Vĩnh Am (vùng đất Liên Am xưa của Hải Phòng), điều khiến người ta lặng đi không chỉ là không gian yên bình của một xã thuần nông, mà là danh sách 104 người con đã mãi mãi không trở về. 104 cái tên khắc sâu vào đá không chỉ là con số thống kê của lịch sử, mà là 104 khoảng trời thanh xuân bị gác lại giữa cuộc chiến chống Mỹ.

Hóa ra, hòa bình rực rỡ hôm nay được đánh đổi từ những quyết định rất đỗi bình dị của nửa thế kỷ trước. Từ những xóm làng Thượng Am, Thượng Trung, Bích Động hay Hậu Đông, vô số thanh niên mang dòng máu họ Nguyễn, họ Đặng, họ Vũ, họ Hoàng... đã bước qua khoảng sân Đình Thượng Trung để tiến thẳng vào khói lửa. Họ gác lại trang sách dang dở, tay cày chưa quen và cả những mối tình đầu ngập ngừng để có mặt tại những "tọa độ chết": từ 81 ngày đêm máu lệ ở Thành cổ Quảng Trị, dòng Thạch Hãn cuồn cuộn, đến những cung đường Trường Sơn hứng bom rải thảm, hay các chiến trường Lào, Campuchia và miền Tây Nam Bộ. Rất nhiều người trong số họ ngã xuống khi chỉ mới bước sang tuổi mười tám, đôi mươi.

Giá trị của sự tự do còn nằm ở sức chịu đựng phi thường của hậu phương. Phía sau mỗi dòng tên trên bia đá là ánh mắt chờ đợi mòn mỏi của những người mẹ già, là sự hy sinh thầm lặng của những người vợ trẻ giữa những đêm đông giá lạnh. Tinh thần "Ba đảm đang" cùng quyết tâm "Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người" đã biến từng nếp nhà Liên Am thành điểm tựa kiên cường, vừa gạt nước mắt sản xuất, vừa tiếp sức cho tiền tuyến.

Hôm nay, đứng giữa ngút ngàn màu xanh của đồng ruộng Vĩnh Am, nhìn lại 104 dấu son ấy, thế hệ sau mới thấu hiểu trọn vẹn: Mỗi ngày bình yên chúng ta đang sống đều được tạc nên từ máu và tuổi trẻ của một thế hệ anh hùng.