11. Anh hùng Trần Văn Lai (1920–2002)
Trần Văn Lai, bí danh Năm Lai, còn hoạt động dưới vỏ bọc Mai Hồng Quế, là một chiến sĩ đặc biệt của lực lượng Biệt động Sài Gòn. Ông quê ở xã Vũ Đông, thành phố Thái Bình và sinh năm 1920. C
Câu Chuyện Lịch Sử+1
Sau Hiệp định Genève năm 1954, ông được tổ chức giao nhiệm vụ ở lại Sài Gòn hoạt động bí mật. Để che giấu thân phận, Trần Văn Lai mang vỏ bọc một nhà thầu khoán chuyên xây dựng và trang trí nội thất. Nhờ công việc này, ông có điều kiện đi lại và tiếp cận nhiều địa điểm quan trọng trong thành phố, thậm chí có thể ra vào những khu vực như Dinh Độc Lập. C
Câu Chuyện Lịch Sử+1
Nhưng phía sau dáng vẻ của một nhà thầu là một nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm.
Ông âm thầm xây dựng các cơ sở bí mật và hầm chứa vũ khí ngay giữa lòng Sài Gòn. Một trong những địa điểm nổi tiếng là căn hầm tại 287/70 Nguyễn Đình Chiểu, nơi cất giữ một lượng lớn vũ khí phục vụ lực lượng Biệt động Sài Gòn, đặc biệt trong quá trình chuẩn bị cho Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968. C
Câu Chuyện Lịch Sử+1
Những chuyến vận chuyển diễn ra trong âm thầm. Chiếc xe của một nhà thầu dân sự tưởng như chỉ chở vật liệu xây dựng, nhưng bên trong có thể là vũ khí và trang bị dành cho lực lượng cách mạng. Chính chiếc xe Volkswagen mang biển số EL-6899 sau này được gia đình ông trao tặng cho Bảo tàng tỉnh Thái Bình và trở thành một hiện vật lịch sử. B
Báo Nhân Dân điện tử
Sau Tết Mậu Thân, thân phận của ông dần bị phát hiện. Trần Văn Lai bị truy bắt và có thời gian phải rời Sài Gòn để tiếp tục hoạt động. Theo tư liệu của dự án Câu chuyện thời hoa lửa, đến năm 1972 ông bị bắt và bị giam giữ cho tới năm 1975. C
Câu Chuyện Lịch Sử+1
Ngày đất nước thống nhất, người chiến sĩ từng hoạt động nhiều năm trong lòng địch trở về với cuộc sống mới. Ông tiếp tục công tác trong lực lượng quân quản và sau đó nghỉ hưu. Trần Văn Lai qua đời năm 2002. C
Câu Chuyện Lịch Sử
Mười ba năm sau ngày ông mất, những đóng góp trong chiến đấu được Nhà nước ghi nhận: năm 2015, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. C
Câu Chuyện Lịch Sử+1
Câu chuyện Trần Văn Lai không chỉ là câu chuyện về những căn hầm vũ khí dưới lòng Sài Gòn. Đó còn là câu chuyện về một người chiến sĩ đã chọn cách chiến đấu thầm lặng: sống dưới một thân phận khác, kiên trì xây dựng cơ sở, vận chuyển vũ khí và giữ bí mật giữa một thành phố nằm trong sự kiểm soát của đối phương.
Ngày nay, những căn hầm và hiện vật gắn với ông trở thành những dấu tích để thế hệ sau hình dung về một thời chiến tranh. Từ một căn nhà bình thường giữa lòng thành phố, lịch sử đã được viết nên bằng những năm tháng âm thầm của Năm Lai – Mai Hồng Quế – Trần Văn Lai.
