11 cô gái sông Hương và trận đánh cảm tử ở Kim Long

Huyền thoại Tiểu đội 11 cô gái sông Hương

Để chuẩn bị lực lượng cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, tháng 6/1967, Thành ủy Huế quyết định thành lập một tiểu đội nữ làm nhiệm vụ bám địa bàn, nắm tình hình địch, dẫn đường và tải thương khi các đơn vị bộ đội từ vùng ven tiến vào thành phố.

Tiểu đội gồm 11 cô gái mới 18-20 tuổi: Phạm Thị Liên, Tiểu đội trưởng; Đỗ Thị Cúc, Tiểu đội phó; cùng các thành viên Nguyễn Thị Hoa, Hoàng Thị Sáu, Hoàng Thị Nở, Chế Thị Mừng, Hoàng Thị Xuân, Đỗ Thị Hoa, Nguyễn Thị Hợi, Nguyễn Thị Diên và Nguyễn Thị Xinh, còn gọi là Xê.

Cuối năm 1967, cả 11 người tình nguyện gia nhập lực lượng nữ vũ trang. Họ được phân công theo dõi hoạt động của đối phương tại các xã vùng ven như Thủy Thanh, Thủy An và khu vực Xuân Phú, thành phố Huế; đồng thời tham gia đưa thương binh ra khỏi vùng chiến sự và sẵn sàng bổ sung cho lực lượng chiến đấu khi cần thiết.

Ảnh: Tư liệu. 

Khi cuộc Tổng tiến công Xuân Mậu Thân 1968 nổ ra tại Huế, lợi thế thông thuộc từng con đường, ngõ phố giúp tiểu đội hoàn thành nhiều nhiệm vụ quan trọng. Ban ngày, các cô tổ chức xây dựng lực lượng nòng cốt; chiều tối bí mật gài lựu đạn, trừng trị những phần tử ác ôn, tổ chức đưa đón và dẫn đường cho bộ đội tiến vào thành phố.

Trong những ngày chiến đấu ác liệt, các cô gái gần như quên ăn, quên ngủ. Khi thì họ rải truyền đơn, che giấu hầm bí mật, nuôi dưỡng cán bộ; lúc lại làm nhiệm vụ liên lạc, vận động binh lính chính quyền Sài Gòn trở về với nhân dân. Giữa công sự, trước hiểm nguy cận kề, các cô vẫn giữ tinh thần lạc quan, động viên nhau chiến đấu nhanh chóng, quyết liệt, không để đối phương có cơ hội thoát thân.

Mùa xuân năm ấy, Huế chìm trong cái rét ngọt và những đợt mưa phùn lất phất. Mười một cô gái vừa chiến đấu, vừa đón Tết ngay trong công sự đặc quánh mùi khói súng. Những chiếc bánh Tết do các mẹ, các chị trong thành phố mang ra tiếp tế trở thành nguồn động viên ấm áp giữa chiến trường. Chính trong những ngày khốc liệt đó, Tiểu đội 11 cô gái sông Hương đã viết nên một câu chuyện huyền thoại.

Trong trận chiến diễn ra từ đêm 11 đến sáng 12/2/1968, tiểu đội được giao phối hợp với bộ đội chủ lực ngăn chặn cuộc phản công của đối phương từ sân bay Phú Bài. Chỉ với súng AK, K44, một số mìn và lựu đạn, các cô bố trí lực lượng tại nhiều vị trí như khách sạn Hương Giang, Trường Đại học Sư phạm, chợ Cống và Xuân Phú.

Dù phải đối đầu với một tiểu đoàn thủy quân lục chiến Mỹ có xe bọc thép và máy bay chiến đấu yểm trợ, tiểu đội vẫn kiên cường bám trụ, phối hợp cùng các đơn vị chủ lực đánh lui nhiều đợt tiến công. Trận đánh đã tiêu diệt gần 100 lính Mỹ, phá hủy 4 xe tăng và thu nhiều vũ khí, góp phần giúp quân giải phóng làm chủ thành phố Huế trong 26 ngày đêm của đợt tiến công đầu tiên.

Trong trận chiến này, hai nữ chiến sĩ Đỗ Thị Hoa và Hoàng Thị Sáu anh dũng hy sinh. Mười hai ngày sau, ngày 24/2/1968, Hoàng Thị Xuân và Nguyễn Thị Diên tiếp tục ngã xuống.

Sau 26 ngày đêm chiến đấu ác liệt, cùng với các đơn vị khác, Tiểu đội 11 cô gái sông Hương được lệnh rút “lên rừng” và sau đó họ vinh dự được Bác Hồ gửi thơ khen:

“Dõng dạc tay cầm khẩu súng trường.

Khôn ngoan dàn trận khắp trong phường.

Bác khen các cháu dân quân gái.

Đánh giặc Hoa Kỳ phải nát xương”.

Lúc bấy giờ tiểu đội chỉ còn 7 người và được bổ sung lực lượng, nâng cấp thành Trung đội Võ Thị Sáu.

Trong số 7 thành viên còn lại, Tiểu đội phó Đỗ Thị Cúc hy sinh ngày 15/9/1969; Tiểu đội trưởng Phạm Thị Liên hy sinh ngày 24/4/1972.

Sau ngày đất nước thống nhất, chiến công của các nữ chiến sĩ tiếp tục được Đảng, Nhà nước và nhân dân ghi nhớ. Năm 1998, Bia tưởng niệm 11 cô gái sông Hương được xây dựng gần sân vận động Tự Do, trên đường Bà Triệu, thành phố Huế - địa điểm gắn liền với những trận chiến năm xưa. Tên Tiểu đội trưởng Phạm Thị Liên cũng được đặt cho một tuyến đường tại khu vực nơi chị từng chiến đấu và hy sinh.

Ngày 2/9/2008, Tiểu đội du kích 11 cô gái sông Hương được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì những thành tích đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Bia tưởng niệm trên đường Bà Triệu hôm nay là nơi ghi dấu chiến công của 11 cô gái sông Hương trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, đồng thời nhắc nhớ các thế hệ sau về lòng yêu nước, tinh thần quả cảm và sự hy sinh của những người con gái tuổi đôi mươi.

Sau ngày giải phóng, 5 thành viên còn sống trở về với cuộc sống đời thường. Họ từng có bốn lần gặp lại nhau trong các chương trình giao lưu giữa những thế hệ phụ nữ tham gia kháng chiến tại thành phố Huế. Những người từng chung chiến hào năm xưa sau đó sinh sống ở nhiều nơi, mỗi người mang một hoàn cảnh riêng.

Dù cuộc sống còn không ít khó khăn, những nữ chiến sĩ sông Hương vẫn giữ vẹn phẩm chất của người phụ nữ Việt Nam: anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang. Câu chuyện của họ đã trở thành biểu tượng đẹp về một thế hệ thanh xuân sẵn sàng hiến dâng cho độc lập, tự do của Tổ quốc.