11. Đại tướng Mai Chí Thọ – Chiến thắng Phước Thành và bước trưởng thành của chủ lực miền Đông

Sau thắng lợi của phong trào Đồng khởi và trận Tua Hai, cách mạng miền Đông Nam Bộ đứng trước yêu cầu phát triển lực lượng vũ trang lên một trình độ mới. Các đơn vị nhỏ và đội du kích có thể bảo vệ cơ sở, tổ chức những trận đánh phân tán, nhưng để tiến công những vị trí quan trọng của đối phương, chiến trường cần có lực lượng chủ lực đủ khả năng tác chiến tập trung.

Tháng 2 năm 1961, Tiểu đoàn 800 được thành lập, trở thành một trong những đơn vị chủ lực đầu tiên của Quân khu miền Đông. Mai Chí Thọ, trên cương vị Bí thư Khu ủy và Chính ủy Quân khu, cùng tập thể lãnh đạo quan tâm xây dựng đơn vị cả về tổ chức, chính trị và khả năng chiến đấu.

Việc thành lập một đơn vị chủ lực giữa chiến trường không đơn giản. Bộ đội cần được trang bị, huấn luyện và bảo đảm hậu cần. Trong khi đó, đối phương thường xuyên sử dụng máy bay, pháo binh và các cuộc hành quân càn quét để đánh vào căn cứ. Mọi hoạt động tập trung quân đều phải giữ bí mật, nếu không có thể bị phát hiện trước khi chiến dịch bắt đầu.

Chiến khu Đ là địa bàn đứng chân quan trọng của cách mạng miền Đông nhưng luôn bị đối phương tìm cách bao vây. Tỉnh Phước Thành được chính quyền Sài Gòn thành lập với mục đích kiểm soát khu vực và chia cắt căn cứ. Tiểu khu Phước Thành vì thế vừa là một vị trí quân sự, vừa là mắt xích trong kế hoạch ngăn chặn sự phát triển của lực lượng cách mạng.

Thực hiện chủ trương của Trung ương Cục miền Nam về xây dựng và mở rộng căn cứ, Khu ủy cùng Bộ Tư lệnh Quân khu quyết định tiến công tiểu khu Phước Thành. Mai Chí Thọ tham gia lãnh đạo và chỉ đạo chung, bảo đảm sự phối hợp giữa lực lượng chủ lực, các đơn vị địa phương và cơ sở quần chúng.

Ngày 19 tháng 8 năm 1961, trận đánh diễn ra và giành thắng lợi. Lực lượng cách mạng làm chủ tiểu khu, bắt giữ người đứng đầu chính quyền quân sự tại đây và thu nhiều vũ khí, phương tiện. Đây là lần đầu tiên chủ lực Quân khu miền Đông đánh thắng một tiểu khu của đối phương, thể hiện sự trưởng thành rõ rệt về tổ chức và khả năng tác chiến.

Chiến thắng Phước Thành góp phần phá vỡ một phần thế bao vây Chiến khu Đ. Đối phương buộc phải điều chỉnh hoạt động và về sau không thể duy trì tỉnh Phước Thành như kế hoạch ban đầu. Đối với quân dân miền Đông, thắng lợi tạo niềm tin rằng lực lượng cách mạng có thể tiến công những mục tiêu lớn hơn, không chỉ dừng lại ở các trận đánh nhỏ.

Sau trận đánh, một cuộc triển lãm chiến thắng được tổ chức ngay trong căn cứ để nhân dân và cán bộ, chiến sĩ thấy rõ kết quả của phong trào. Địa điểm này về sau còn gắn với những hoạt động chính trị quan trọng, trong đó có việc thành lập tổ chức Mặt trận ở miền Đông Nam Bộ.

Đối với Mai Chí Thọ, chiến thắng Phước Thành tiếp tục khẳng định tầm quan trọng của việc xây dựng lực lượng có kế hoạch. Một trận đánh thành công không thể chỉ dựa vào tinh thần dũng cảm. Nó cần tình báo chính xác, công tác chuẩn bị kỹ lưỡng, hậu cần, phối hợp lực lượng và sự ủng hộ của nhân dân địa phương.

Từ Tua Hai đến Phước Thành, chủ lực miền Đông từng bước trưởng thành và căn cứ cách mạng được mở rộng. Những kết quả ấy tạo nền tảng để chiến trường tiếp tục đối phó với chiến lược “Chiến tranh đặc biệt”, xây dựng các tuyến tiếp nhận vũ khí và tham gia những chiến dịch có quy mô ngày càng lớn.