11 năm đi tìm đồng đội

Có những người sau khi chiến tranh kết thúc đã trở về với gia đình, làm ăn, nuôi con và xây dựng cuộc sống mới.

Nhưng với thương binh, cựu chiến binh Phạm Văn Năm, chiến tranh chưa bao giờ thực sự khép lại.

Bởi trong ký ức của ông vẫn còn những người đồng đội đã nằm lại chiến trường.

Hơn 50 năm sau ngày rời chiến trường, ông vẫn đau đáu nghĩ về họ. Những người từng cùng ông chiến đấu, cùng chia sẻ gian khổ, có người đã hy sinh nhưng chưa được trở về với gia đình. Chính nỗi day dứt ấy khiến ông dành nhiều năm tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Người lính trở về từ chiến trường

Năm 1972, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ đang ở giai đoạn ác liệt, ông Phạm Văn Năm lên đường nhập ngũ.

Ông được biên chế vào Trung đoàn 174, Sư đoàn 5, Quân khu 7 và trực tiếp tham gia chiến đấu tại chiến trường miền Nam. Những năm tháng ấy để lại trong ông những ký ức không thể quên.

Có những trận đánh mà người sống sót không bao giờ quên được những người đã nằm xuống.

Có những khu rừng, bờ suối, cao điểm mà chỉ cần nghe tên là ký ức cũ lại trở về.

Trong chiến tranh, người lính chiến đấu bên cạnh nhau từng ngày. Vì thế, khi một đồng đội hy sinh, người còn sống không dễ dàng coi đó là một câu chuyện đã kết thúc.

Nỗi day dứt sau ngày trở về

Sau chiến tranh, ông Năm trở về cuộc sống đời thường.

Nhưng nhiều năm sau, ông vẫn nghĩ về những đồng đội chưa được quy tập.

Theo Báo Quân đội nhân dân, ông từng dành một phần thu nhập của mình để phục vụ công việc tìm kiếm hài cốt đồng đội. Trong hơn 30 năm làm nghề sửa xe, làm lốp, ông có thói quen để dành 1 triệu đồng mỗi tháng cho công việc ấy.

Một triệu đồng mỗi tháng có thể không phải số tiền quá lớn.

Nhưng khi được dành đều đặn trong nhiều năm, nó thể hiện một sự quyết tâm đáng trân trọng.

Ông không làm việc đó vì tiền.

Cũng không phải vì danh tiếng.

Ông làm vì những người đã từng chiến đấu bên cạnh mình.

Mười một năm đi tìm

Hành trình tìm kiếm đồng đội của ông kéo dài nhiều năm.

Có lúc phải đi đến những khu vực xa xôi.

Có lúc thông tin chỉ là một địa danh cũ.

Có khi phải dựa vào ký ức của đồng đội, nhân chứng hoặc người dân địa phương.

Công việc ấy không đơn giản.

Nhiều địa hình chiến trường đã thay đổi sau hàng chục năm.

Rừng cây thay đổi.

Đường sá thay đổi.

Con người thay đổi.

Nhưng những người đi tìm vẫn phải cố gắng xác định vị trí từng trận đánh, từng khu vực đóng quân và từng nơi đồng đội có thể đã hy sinh.

Báo Quân đội nhân dân ghi nhận ông Năm đã dành 11 năm cho hành trình tìm kiếm đồng đội và có những kết quả giúp đưa hài cốt liệt sĩ trở về quê hương.

Đưa đồng đội trở về

Đối với một gia đình, việc tìm được hài cốt người thân sau hàng chục năm là một sự kiện vô cùng đặc biệt.

Có thể cha mẹ của người liệt sĩ đã không còn.

Có thể con cái đã trưởng thành.

Có thể những người thân chỉ biết rằng người mình yêu thương đã hy sinh ở đâu đó trong chiến tranh.

Vì thế, khi hài cốt được tìm thấy, đó không chỉ là một kết quả của công tác tìm kiếm.

Đó là sự đoàn tụ.

Một người lính trở về với quê hương.

Một gia đình có thể thực hiện được mong ước chờ đợi nhiều năm.

Một cái tên được đưa trở lại với ký ức của cộng đồng.

Chính vì vậy, việc làm của ông Năm mang ý nghĩa đặc biệt.

“Món nợ” với đồng đội

Có lẽ cách gọi chính xác nhất cho động lực của ông Năm là một món nợ nghĩa tình.

Người lính từng sống bên nhau trong chiến trường luôn hiểu rằng mình còn sống là một phần may mắn.

Khi có cơ hội, họ muốn làm điều gì đó cho những người đã không trở về.

Đó là lý do sau chiến tranh, tình đồng đội không kết thúc.

Nó chuyển sang một hình thức khác.

Từ cùng nhau chiến đấu trở thành cùng nhau tìm kiếm.

Từ chia sẻ từng bữa ăn, từng chặng đường trở thành chia sẻ ký ức về những người đã mất.

Một bài học về lòng biết ơn

Câu chuyện của ông Phạm Văn Năm rất phù hợp để kể cho thế hệ trẻ bởi nó cho thấy lòng biết ơn không phải là một khẩu hiệu.

Lòng biết ơn được thể hiện bằng hành động.

Ông không chỉ nói rằng mình nhớ đồng đội.

Ông đã dành thời gian, công sức và tiền bạc để đi tìm họ.

Điều đó khiến chúng ta có thể suy nghĩ về một câu hỏi rất giản dị:

Nếu một người từng đồng hành với mình gặp khó khăn, mình có sẵn sàng giúp họ không?

Với học sinh, câu trả lời có thể bắt đầu từ những việc rất nhỏ.

Giúp một bạn khi bạn chưa hiểu bài.

Chia sẻ với người gặp khó khăn.

Không bỏ mặc bạn bè.

Biết giữ lời hứa.

Biết nhớ đến người đã giúp đỡ mình.

Đó cũng là cách xây dựng tình nghĩa trong cuộc sống.

Từ chiến trường đến cuộc sống hôm nay

Câu chuyện của ông Năm còn cho thấy một điều quan trọng: phẩm chất người lính có thể tiếp tục được thể hiện trong thời bình.

Trong chiến tranh, người lính không bỏ đồng đội.

Sau chiến tranh, ông cũng không bỏ những người đồng đội đang nằm lại.

Đó là sự thống nhất về phẩm chất.

Không phải cứ hết chiến tranh là hết trách nhiệm.

Trách nhiệm với đồng đội, với gia đình, với quê hương vẫn tiếp tục.

Khi một người trở về

Có thể nói, mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy là một câu chuyện đoàn tụ.

Nhưng phía sau mỗi cuộc đoàn tụ là rất nhiều năm chờ đợi.

Có những người mẹ đã chờ cả đời.

Có những người con lớn lên mà chưa từng biết mặt cha.

Có những người vợ mang ký ức về người chồng đã hy sinh.

Vì vậy, những người như Phạm Văn Năm không chỉ tìm kiếm một bộ hài cốt.

Họ đang giúp khép lại một khoảng trống trong lòng một gia đình.

Và đó là lý do công việc của họ mang giá trị nhân văn sâu sắc.

Bài học cho thế hệ trẻ

Câu chuyện Phạm Văn Năm có thể gửi đến học sinh ba bài học.

Thứ nhất, hãy biết ơn.

Cuộc sống hôm nay được xây dựng trên sự hy sinh của những người đi trước.

Thứ hai, hãy sống có nghĩa tình.

Một người bạn tốt không phải là người chỉ ở bên khi mọi việc thuận lợi.

Thứ ba, hãy kiên trì với điều đúng đắn.

Ông Năm đã dành nhiều năm cho một công việc không dễ dàng. Điều đó cho thấy khi đã xác định một việc có ý nghĩa, con người cần có sự bền bỉ.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày ông bước vào chiến trường.

Nhưng ký ức về đồng đội vẫn còn đó.

Và hành trình của ông nhắc chúng ta rằng:

Có những người đã hy sinh để đất nước có hòa bình. Có những người sống sót dành phần đời còn lại để đưa những người đã hy sinh trở về.

Đó chính là một biểu hiện đẹp của tình đồng đội và lòng biết ơn.