Ngày 30-4-1975, chiến tranh kết thúc, đất nước hòa bình thống nhất. Với gia đình tôi, đó còn là cột mốc mở ra hy vọng đoàn tụ cho bố tôi - người đã rời xa quê hương từ năm 1938.
Chợ Sa Nam, ngày xưa bố tôi gánh thuê ở chợ này - Ảnh: NVCCBố tôi sinh ở Nam Đàn (Nghệ An), tuổi thơ ông gắn với sân đình làng Đan Nhiệm, sông Lam. Mồ côi cha mẹ, bố và hai người em trai lưu lạc mỗi người một nơi.Năm 21 tuổi, bố tôi theo đoàn phu cạo mủ cao su vào tận miền Đông Nam Bộ. Ông mắc kẹt giữa dòng chảy khốc liệt của lịch sử, xa quê từ đó.
Quê hương vẫn đợiNăm 1954, đất nước chia cắt, bố không thể trở về quê hương. Trong ký ức, bố vẫn nhớ người bạn gái tiễn bố lên tàu với lời hẹn ước vài năm gặp lại.Nhưng chiến tranh kéo dài, bao nhiêu mùa lúa đã trổ bông, đời người như một dòng sông mãi xuôi về phía trước. Bố cưới mẹ tôi, một người con gái hiền lành đất Quảng Nam, rồi sinh ra chín anh em chúng tôi.Ngày 30-4, khi đất nước thống nhất, bố tôi nuôi hy vọng được trở về quê hương. Nhưng ông cũng trăn trở liệu quê hương có còn như cũ, người thân còn sống hay đã ly tán và những người em ruột có còn nhớ đến người anh cả sau mấy chục năm trời hay không.Tôi quyết định thay bố viết một bức thư gửi về huyện Nam Đàn. Không có địa chỉ cụ thể, tôi chỉ biết viết: "Kính gửi bà con nhân dân huyện Nam Đàn, Nghệ An".Trong thư, tôi ghi lại những ký ức rời rạc mà bố tôi vẫn nhớ, dù đôi lúc đã nhầm lẫn vì tuổi cao. Ở cuối thư, tôi khẩn thiết viết: "Nếu ai biết thông tin về gia đình ông... xin vui lòng hồi âm, gia đình chúng tôi xin trân trọng biết ơn".Ba tháng sau, giữa trưa hè tháng 7-1975, khi cả nhà đang quây quần bên mâm cơm thì có người đưa thư gõ cửa.Nhìn phong bì dấu bưu điện Nam Đàn, cả nhà như chết lặng. Lá thư ấy là của thím tôi, em dâu của bố. Sau bao tháng trôi nổi qua nhiều người xem và chuyền tay nhau, cuối cùng bức thư của tôi đã đến đúng nơi cần đến.Bố tôi òa khóc như một đứa trẻ. Bao nhiêu năm tháng dồn nén trong lòng giờ vỡ òa thành những giọt nước mắt. Cả nhà tôi ôm lấy nhau, khóc nức nở trong niềm hạnh phúc. Quê hương vẫn đợi bố trở về.
Đường vào Khu di tích lịch sử Kim Liên - Ảnh: NVCC
Nhưng niềm vui ngắn ngủiKhông biết có phải vì xúc động quá độ, bố tôi bị tai biến. Sức khỏe ông yếu nhanh, không thể thực hiện chuyến hồi hương mà ông đã chờ đợi cả cuộc đời.Trong thời gian chữa bệnh, bà con và anh em ngoài Nam Đàn biết tin cũng vào Quảng Nam thăm nom, động viên. Những cuộc hội ngộ muộn màng, những cái nắm tay run rẩy, những câu chuyện về quê hương năm cũ, tất cả đều thấm đẫm nước mắt.Bố tôi ra đi không lâu sau đó. Ông nhắm mắt mà chưa một lần đặt chân trở lại mảnh đất đã sinh ra mình.Giấc mơ ôm lấy mảnh đất quê hương, đứng bên bến sông Lam, đi trên con đường làng quen thuộc của ông mãi mãi không thành hiện thực. Nhưng dù ông không về được, chúng tôi đã thay bố thực hiện điều ấy.Giờ đây anh em chúng tôi vẫn thường về Nam Đàn, đứng bên dòng sông Lam ngắm nhìn những cánh đồng vàng ươm mùa gặt, đi qua những nơi bố tôi từng nhắc đến: chợ Sa Nam, cổng Bara Nam Đàn, đình làng Đan Nhiệm...Chúng tôi cũng không quên ăn những món mà bố từng kể, những hương vị đậm đà của quê hương như tương Nam Đàn, cháo lươn, bánh đúc Sa Nam...Mỗi dịp về quê, chúng tôi không chỉ đến những nơi thời niên thiếu bố đã gắn bó, mà còn dành thời gian đến thăm căn nhà quê ngoại của Bác Hồ.Đứng trước ngôi nhà đơn sơ ấy, lắng nghe câu chuyện về tuổi thơ và hành trình tìm đường cứu nước của Bác, chúng tôi tràn ngập biết ơn, bởi nhờ Bác Hồ vĩ đại mà đất nước ta mới có ngày hòa bình, thống nhất non sông, để chúng tôi có cơ hội về thăm quê nội, để những người con xa xứ được trở về nơi chôn nhau cắt rốn.Đất nước không còn chia cắt, những chuyến tàu không còn chở người ra đi mãi mãi mà là chở những người con xa quê trở về.Nhưng đâu đó vẫn có những người như bố tôi, cả đời mang nỗi niềm của một người con xa xứ mà không thể trở lại. Vì thế mỗi chúng ta, những người may mắn được sống trong hòa bình, hãy biết gìn giữ nó, trân trọng nó, để những ký ức như của bố tôi không bao giờ tái diễn.Tôi tin rằng dù không thể về, nhưng ở một nơi nào đó, bố tôi vẫn đang dõi theo quê hương, vẫn đang ngắm nhìn dòng sông Lam xanh biếc chảy qua miền ký ức của ông và mỉm cười trong sự thanh thản.
