116

Ngày 27/9/1940, cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn nổ ra trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn. Sau một thời gian ngắn giành được những thắng lợi nhất định, thực dân Pháp tập trung lực lượng đàn áp cuộc khởi nghĩa. Do chưa có kinh nghiệm, chưa dự báo được tình hình cũng như chiều hướng phát triển của cuộc khởi nghĩa, Ban chỉ huy khởi nghĩa lâm vào tình trạng lúng túng trong việc đối phó với khủng bố, bảo vệ lực lượng.

Xứ uỷ Bắc Kỳ cấp tốc cử đồng chí Trần Đăng Ninh lên Bắc Sơn lãnh đạo phong trào. Ngày 13/10/1940, đồng chí Trần Đăng Ninh triệu tập cuộc họp tại rừng Tân Hương, quyết định xây dựng đội du kích Bắc Sơn, thành lập Ban chỉ huy do Trần Đăng Ninh đứng đầu; xây dựng căn cứ du kích ở địa bàn thuộc các xã Ngư Viễn, Vũ Lăng thuộc Bắc Sơn. Đội du kích Bắc Sơn được tổ chức với quân số 200 người, được trang bị súng kíp, súng trường, lấy Ngư Viễn, Sa Khao, Vũ Lăng, Bản Ne, Mỏ Tát, Nam Nhi làm căn cứ địa. Khẩu hiệu của Đội du kích Bắc Sơn là: “Đánh Pháp, đuổi Nhật, tịch thu tài sản của đế quốc, phản động chia cho dân cày”.

Ngày 14/10/1940, Ban Chỉ đạo khu du kích tổ chức một cuộc mít tinh tại xã Vũ Lăng, đồng chí Trần Đăng Ninh tuyên bố Đội Du kích Bắc Sơn được thành lập và kêu gọi nhân dân ủng hộ, tích cực đẩy mạnh cuộc khởi nghĩa. Ngày 29/10/1940, trước cuộc khủng bố lớn của thực dân Pháp, Ban Chỉ huy du kích họp, quyết định rút lực lượng vào rừng sâu hoạt động bí mật. Đến đây, cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn chấm dứt.

Từ ngày 6 đến ngày 9/11/1940, các đồng chí Trường Chinh, Hoàng Văn Thụ, Hạ Bá Cang, Phan Đăng Lưu, Trần Đăng Ninh tổ chức Hội nghị Trung ương Đảng tại làng Đình Bảng huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh.

Hội nghị đã thảo luận và quyết định hai vấn đề cấp bách trước mắt là phát triển ảnh hưởng của cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn và hoãn cuộc khởi nghĩa vũ trang sắp nổ ra ở Nam Kỳ.

Về cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, Hội nghị quyết định phải duy trì lực lượng vũ trang, thành lập những đội du kích, dùng hình thức vũ trang công tác, xây dựng cơ sở cách mạng, khi cần thiết thì chiến đấu chống địch khủng bố, tiến tới thành lập căn cứ du kích, lấy vùng Bắc Sơn-Võ Nhai làm trung tâm, do Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương trực tiếp chỉ đạo và giao cho Hoàng Văn Thụ chịu trách nhiệm thực hiện.

Chủ trương của Hội nghị Trung ương tháng 11/1940 là cơ sở cho việc duy trì và phát triển Đội du kích Bắc Sơn, một trong những lực lượng vũ trang cách mạng đầu tiên của Đảng.

Đồng chí Lương Văn Tri và những đóng góp xây dựng lực lượng vũ trang của Đảng

Từ năm 1939, đồng chí Lương Văn Tri được chỉ định làm Ủy viên Ban Thường vụ Xứ ủy Bắc Kỳ, chuyên trách công tác quân sự của Xứ ủy. Đồng chí đã tham gia chỉ đạo xây dựng An toàn khu của Trung ương và Xứ ủy Bắc Kỳ ở Hiệp Hòa, Bắc Giang. Tại đây, đồng chí Lương Văn Tri cùng một số đồng chí lãnh đạo của Trung ương, Xứ ủy Bắc Kỳ tổ chức mở lớp và trực tiếp tham gia giảng dạy tại các lớp huấn luyện quân sự cho đội ngũ cán bộ nòng cốt của Xứ ủy. Đây là công việc quan trọng của Đảng, nhằm trang bị kiến thức quân sự cho cán bộ, chuẩn bị sẵn sàng cho khởi nghĩa vũ trang, giành chính quyền khi thời cơ đến.

Sau Khởi nghĩa Bắc Sơn (tháng 9/1940), thực hiện chỉ đạo của Trung ương Đảng về việc duy trì Đội Du kích Bắc Sơn và triển khai xây dựng căn cứ địa Bắc Sơn-Võ Nhai, tháng 2 năm 1941, đồng chí Lương Văn Tri được Trung ương Đảng và Xứ ủy Bắc Kỳ phân công đảm nhiệm chức vụ Chỉ huy trưởng Đội Du kích Bắc Sơn. Trên cương vị công tác mới, đồng chí chủ động nắm bắt tình hình, nhanh chóng củng cố Đội Du kích Bắc Sơn, thành lập các đội tự vệ, sắm thêm vũ khí, tổ chức luyện tập kỹ chiến thuật đánh du kích cho các đội viên. Tại căn cứ địa cách mạng, đồng chí đã chỉ đạo mở một số lớp huấn luyện quân sự, chính trị cho Đội Du kích Bắc Sơn. Thực hiện nhiệm vụ xây dựng, củng cố căn cứ địa Bắc Sơn nối liền với địa bàn Võ Nhai, đồng chí Lương Văn Tri chỉ đạo các đội viên du kích Bắc Sơn tích cực tiến hành tuyên truyền trên địa bàn, cùng với nhân dân tăng gia sản xuất, đảm bảo lương thực, thực phẩm, mở rộng phạm vi hoạt động sang các huyện lân cận, bí mật gây dựng lại các tổ chức đảng và cơ sở cách mạng.