(119) Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Liệt sĩ Nguyễn Văn On: Bản hùng ca lấy thân mình lấp lỗ châu mai tiêu diệt đồn giặc trên đất Tân Thạnh Đông
Xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo tại xã Tân Thạnh Đông, huyện Củ Chi, Anh hùng Liệt sĩ Nguyễn Văn On là hiện thân cao đẹp cho khí phách anh dũng phi thường của người chiến sĩ du kích Đất Thép trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Trưởng thành từ một liên lạc viên thiếu niên, người Xã đội phó kiên cường đã trực tiếp chỉ huy nhiều trận đánh táo bạo giải thoát cán bộ, diệt tề trừ gian; đặc biệt trong trận công đồn Cầu Nhỏ ngày 27/4/1954, trước hỏa lực dày đặc bắn ra từ lô cốt giặc, đồng chí đã quả cảm lấy chính thân mình bịt chặt lỗ châu mai giữ bộc phá nổ tung đồn thù, mở đường cho đồng đội xông lên tiêu diệt toàn bộ quân xâm lược ở tuổi 28.
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Liệt sĩ Nguyễn Văn On (1926 – 1954), quê quán tại xã Tân Thạnh Đông, huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh trước đây, sinh ra trong cảnh bần hàn đi chăn trâu thuê nuôi đàn em, sớm giác ngộ cách mạng từ năm 15 tuổi (1941) làm liên lạc đưa đón cán bộ về xã hoạt động bí mật rồi gia nhập đội du kích xã tham gia kháng chiến; trước các đợt càn quét tàn sát đẫm máu của thực dân Pháp dọc Tỉnh lộ 15 cuối năm 1945, đồng chí cùng chi bộ kiên cường bám trụ căn cứ Bưng Cầu Dây, chỉ huy du kích liên tục tổ chức các trận phục kích tiêu hao sinh lực địch tại ngã tư Thầy Mười, cầu Sa Làng; giữa năm 1950, đồng chí dẫn đầu phân đội du kích tập kích tua Thầy Mười diệt 3 tên giặc thu vũ khí; năm 1951, phối hợp chặt chẽ với Trung đội Quốc vệ đánh thẳng vào bót ngã ba Tân Thạnh Đông thực hiện xuất sắc khẩu hiệu “Diệt tề - phá khám - trừ gian”, tiêu diệt 12 tên tề ngụy và giải thoát an toàn cho các cán bộ, du kích bị giam cầm. Trận đánh khắc ghi chiến công bất tử của đồng chí diễn ra vào ngày 27/4/1954 khi Xã đội phó Nguyễn Văn On chỉ huy tiểu đội du kích tiến công cứ điểm lô cốt xóm Cầu Nhỏ (ấp Chánh, Tỉnh lộ 15); trước làn hỏa lực điên cuồng từ lỗ châu mai đồn giặc bắn ra cản bước tiến bộ đội, người chỉ huy gan dạ đã ôm khối bộc phá mạnh lao thẳng vào áp sát mục tiêu; khi quân địch cố sức đẩy bộc phá ra ngoài, noi gương người anh hùng Phan Đình Giót, đồng chí Nguyễn Văn On đã quyết đoán đem cả thân mình trùm kín, chèn chặt lỗ châu mai và ra hiệu cho đồng đội giật nụ xòe kích nổ; tiếng nổ long trời san bằng lô cốt giặc đã mở toang cánh cửa cho đơn vị xung phong diệt gọn toàn bộ quân Pháp và tay sai, đồng chí anh dũng hy sinh khi tuổi đời vừa tròn 28. Tấm gương hy sinh chấn động của người con Đất Thép đã trở thành biểu tượng kiên trinh ngời sáng; ngày 23/02/2010, đồng chí Nguyễn Văn On được Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết ký quyết định truy tặng danh hiệu cao quý “Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân”; tên tuổi của đồng chí được UBND Thành phố trân trọng đặt cho tuyến đường số 24 tại thị trấn Củ Chi theo Quyết định số 14/2000/QĐ-UB-VX.
