12. Lê Đức Thọ – Công tác tổ chức giữa hai miền đất nước

Năm 1960, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng xác định nhiệm vụ xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam, tiến tới thống nhất đất nước. Lê Đức Thọ được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị và Ban Bí thư, tiếp tục phụ trách công tác tổ chức.

Trong điều kiện đất nước tạm thời bị chia cắt, công tác cán bộ trở nên đặc biệt phức tạp. Miền Bắc cần đội ngũ quản lý kinh tế, giáo dục, quốc phòng và chính quyền. Miền Nam cần những người có khả năng hoạt động bí mật, xây dựng phong trào và tổ chức lực lượng trong chiến tranh.

Lê Đức Thọ tham gia nghiên cứu, bố trí và điều động cán bộ cho cả hai nhiệm vụ. Những cán bộ miền Nam tập kết ra Bắc được đào tạo, thử thách và chuẩn bị để trở lại chiến trường. Việc lựa chọn phải được tiến hành thận trọng, bởi hành trình vào Nam nguy hiểm và người được cử đi có thể phải hoạt động độc lập trong thời gian dài.

Ông quan niệm cán bộ là yếu tố quyết định nhưng không phải cá nhân nào cũng phù hợp với mọi vị trí. Người chỉ huy giỏi trên chiến trường chưa chắc là người tổ chức tốt một cơ quan; người có kiến thức lý luận chưa chắc đã vận động được quần chúng. Bố trí cán bộ phải dựa trên sở trường và yêu cầu cụ thể.

Trên cương vị Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, Lê Đức Thọ trực tiếp chỉ đạo việc nghiên cứu các văn kiện về xây dựng Đảng và Điều lệ Đảng. Ông tham gia hình thành những quan điểm về tổ chức của một Đảng vừa lãnh đạo xây dựng miền Bắc, vừa lãnh đạo chiến tranh giải phóng.

Khi chiến tranh ngày càng mở rộng, công tác tổ chức phải bảo đảm sự kế tục. Nhiều cán bộ hy sinh hoặc sức khỏe giảm sút; một lớp cán bộ trẻ cần được đào tạo và giao nhiệm vụ. Theo Lê Đức Thọ, việc bồi dưỡng không thể chỉ diễn ra trong lớp học mà phải thông qua thực tiễn và trách nhiệm cụ thể.

Năm 1967, ông được cử tham gia Quân ủy Trung ương. Nhiệm vụ này giúp Lê Đức Thọ trực tiếp tham gia những vấn đề liên quan đến tổ chức lực lượng, công tác cán bộ trong quân đội và chỉ đạo chiến trường. Kinh nghiệm lâu năm tại Nam Bộ giúp ông có cái nhìn thực tế về mối quan hệ giữa quyết định của Trung ương với khả năng thực hiện ở cơ sở.

Sau Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968, Bộ Chính trị cử Lê Đức Thọ vào miền Nam làm Phó bí thư Trung ương Cục. Cuộc tiến công tạo ra tác động chiến lược lớn nhưng lực lượng cách mạng cũng chịu nhiều tổn thất. Nhiệm vụ lúc này là củng cố tổ chức, khôi phục cơ sở và đánh giá lại tình hình.

Tuy nhiên, một mặt trận mới đang mở ra. Sau Mậu Thân, Mỹ chấp nhận tiến hành đàm phán với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Paris. Cuộc đấu tranh không chỉ diễn ra bằng quân sự mà còn bước vào những phiên họp công khai và bí mật có ảnh hưởng trực tiếp đến tương lai đất nước.

Trong cuộc họp ngày 22 tháng 4 năm 1968, khi bàn về nhân sự cho đàm phán, Chủ tịch Hồ Chí Minh đề nghị Lê Đức Thọ tham gia với vai trò cố vấn. Ông được yêu cầu bàn giao công việc tại miền Nam để nhận nhiệm vụ mới.

Ngày 30 tháng 5 năm 1968, Lê Đức Thọ rời Hà Nội sang Paris. Từ một cán bộ chuyên về tổ chức và chiến trường, ông bước vào cuộc đấu trí với những nhà ngoại giao giàu kinh nghiệm của Hoa Kỳ. Kinh nghiệm hoạt động bí mật, tù đày và lãnh đạo nhiều lĩnh vực trở thành hành trang đặc biệt của ông trên mặt trận không tiếng súng.