12 ngày đêm Điện Biên Phủ trên không

“12 ngày đêm Điện Biên Phủ trên không” là cách gọi của cuộc chiến đấu phòng không ác liệt tại Hà Nội và miền Bắc từ 18 đến 29/12/1972, trong chiến dịch tập kích đường không chiến lược của Mỹ mang tên Chiến dịch Linebacker II. Đây là đỉnh cao của cuộc đối đầu giữa lực lượng phòng không Việt Nam và không quân chiến lược Hoa Kỳ, đặc biệt là máy bay ném bom B-52. Trong chiến dịch này, lực lượng Quân đội Nhân dân Việt Nam, nòng cốt là bộ đội Phòng không – Không quân, đã tổ chức hệ thống phòng thủ nhiều tầng tại Hà Nội, Hải Phòng và các khu vực trọng yếu. Các trận địa tên lửa, pháo cao xạ, radar và lực lượng dân quân phối hợp tạo thành mạng lưới đánh chặn dày đặc trên không. Mỹ dưới thời Tổng thống Richard Nixon sử dụng lực lượng không quân chiến lược, đặc biệt là B-52, với mục tiêu gây sức ép quân sự cực lớn buộc Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phải nhượng bộ trong đàm phán. Tuy nhiên, đòn tập kích quy mô lớn này gặp phải sự kháng cự quyết liệt và hiệu quả từ hệ thống phòng không Việt Nam. Trong 12 ngày đêm, các trận đánh diễn ra liên tục, đặc biệt tại khu vực Hà Nội. Nhiều máy bay B-52 và máy bay yểm trợ bị bắn rơi, gây tổn thất lớn cho lực lượng không quân Mỹ. Hệ thống chỉ huy phòng không Việt Nam đã vận hành linh hoạt, phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị để bắt, bám và tiêu diệt mục tiêu trong điều kiện cường độ chiến đấu rất cao. Tinh thần chiến đấu của quân và dân miền Bắc là yếu tố nổi bật. Các đơn vị bám trận địa giữa bom đạn, tiếp tục chiến đấu ngay trong điều kiện nguy hiểm, còn nhân dân vừa sơ tán, vừa hỗ trợ lực lượng phòng không, tạo nên thế trận chiến tranh nhân dân rộng khắp. Kết quả của chiến dịch đã buộc Mỹ phải dừng ném bom và quay lại bàn đàm phán, dẫn tới việc ký kết Hiệp định Paris 1973, mở đường cho việc kết thúc chiến tranh. Sự kiện này vì vậy được gọi là “Điện Biên Phủ trên không”, nhấn mạnh tính chất quyết định và quy mô chiến thắng của lực lượng phòng không miền Bắc.