12 NGÀY ĐÊM Ở ĐÈO KHAU CHỈA
Năm 1972, chàng trai Nguyễn Thái Long nhập ngũ. Sau thời gian học y sĩ trong quân đội, năm 1975 ông được điều về Trung đoàn 567. Đến năm 1976, đơn vị lên Cao Bằng làm nhiệm vụ kinh tế kết hợp quốc phòng. Khi chiến tranh biên giới phía Bắc nổ ra năm 1979, ông trở thành y sĩ trực tiếp phục vụ trên chiến trường.
Rạng sáng 17/2/1979, tiếng súng bất ngờ vang lên trên tuyến biên giới. Trung đoàn 567 có nhiệm vụ bám trụ khu vực đèo Khau Chỉa. Đây là tuyến đường hiểm trở, dài khoảng 6km, nằm gần khu vực Tà Lùng.
Nguyễn Thái Long khi ấy không chỉ chăm sóc thương binh mà còn trực tiếp chứng kiến những mất mát của đơn vị. Ông kể lại những trận đánh ở cầu Tà Lùng, cầu Hồng Định, bản Bó Tờ, bản Chàm và đèo Canh Man.
Có những người lính vừa bị thương đã được đồng đội đưa về phía sau. Cũng có những người hy sinh ngay trên trận địa. Người y sĩ phải làm nhiệm vụ cứu chữa, rồi có lúc phải cùng đồng đội tìm kiếm và an táng tử sĩ.
Sau chiến tranh, những ký ức ấy không biến mất. Năm 2019, nhân dịp 40 năm cuộc chiến biên giới phía Bắc, những cựu chiến binh Trung đoàn 567 gặp lại nhau. Cuộc gặp khiến Nguyễn Thái Long day dứt vì những đồng đội đã nằm xuống. Từ đó ông bắt đầu viết lại hồi ức và cho ra đời cuốn “Tiếng vọng đèo Khau Chỉa”.
Ông viết không phải để khơi lại hận thù mà để lưu giữ ký ức cho những người đã hy sinh.
Câu chuyện của Nguyễn Thái Long là câu chuyện về một người lính vừa chiến đấu, vừa cứu chữa đồng đội và sau chiến tranh trở thành người gìn giữ ký ức lịch sử.
Với thanh niên hôm nay, đó là lời nhắc: đừng để sự hy sinh của một thế hệ bị lãng quên.
