12 NGÀY ĐÊM Ở KHÂU CHỈA VÀ CUỘC GẶP GỠ KHÔNG NGỜ

Trong những ngày chiến tranh biên giới năm 1979, Khau Chỉa là một trong những khu vực ác liệt trên hướng Cao Bằng. Ông Hồ Tuấn khi ấy là một người lính trực tiếp tham gia chiến đấu. Đơn vị của ông đã cầm chân một sư đoàn quân Trung Quốc trong 12 ngày đêm tại khu vực đèo Khau Chỉa. Đó là những ngày chiến đấu khốc liệt, khi người lính phải đối mặt với một lực lượng lớn và phải bảo vệ từng vị trí chiến lược.

Nhiều năm sau, vào dịp giáp Tết Kỷ Hợi, một đoàn cựu binh Trung Quốc từng tham gia cuộc chiến năm 1979 đến Cao Bằng theo một tour du lịch. Họ đến một quán cà phê ven sông Bằng và gặp ông Hồ Tuấn. Cuộc gặp gỡ ấy đặc biệt bởi những người ngồi trước mặt ông từng ở bên kia chiến tuyến.

Bốn mươi năm trước, họ từng là những người lính ở hai phía. Một bên chiến đấu để bảo vệ quê hương, một bên là những người lính tiến vào lãnh thổ Việt Nam. Khi ấy, họ chỉ biết nhau qua tiếng súng và những trận đánh. Nhưng bốn mươi năm sau, họ gặp nhau trong một hoàn cảnh hoàn toàn khác.

Ông Hồ Tuấn đã nói thẳng với những người cựu binh Trung Quốc rằng: "Các ông sang xâm chiếm đất nước chúng tôi, buộc chúng tôi phải cầm súng chiến đấu". Câu nói ấy được VnExpress ghi lại như một cách nhìn thẳng vào lịch sử. Không né tránh, không quên lãng, nhưng cũng không để quá khứ trở thành lý do khiến con người mãi mãi sống trong thù hận.

Cuộc gặp ấy có một ý nghĩa đặc biệt. Những người từng chiến đấu với nhau nay đã già. Chiến tranh đã lùi xa hàng chục năm. Họ đều đã có gia đình, có những cuộc đời riêng. Những người lính năm xưa giờ đây không còn là những thanh niên cầm súng trên chiến trường.

Họ là những người già ngồi kể lại quá khứ.

Nhưng điều đáng chú ý là sự bình tĩnh của những người đã đi qua chiến tranh. Họ không phủ nhận những gì đã xảy ra. Họ cũng không quên những người đã hy sinh. Nhưng họ hiểu rằng thế giới không thể mãi mãi đứng ở chiến tranh.

Cao Bằng hôm nay là một vùng đất đang phát triển. Những tuyến đường được mở rộng, hoạt động du lịch ngày càng phát triển, kinh tế cửa khẩu và giao thương biên giới có những bước tiến mới. Những nơi từng là chiến trường nay trở thành địa điểm để người dân và du khách tìm hiểu lịch sử.

Đó chính là điều khiến cuộc gặp ở Cao Bằng trở nên đáng suy ngẫm.

Người lính Việt Nam năm xưa không quên mình đã chiến đấu để bảo vệ Tổ quốc. Nhưng sau chiến tranh, đất nước lựa chọn con đường hòa bình, xây dựng và hội nhập. Những cuộc giao lưu giữa nhân dân hai nước, những hoạt động hợp tác kinh tế và giao thương không thể xóa đi lịch sử, nhưng có thể mở ra một tương lai khác.

Một tương lai mà những người lính không còn phải gặp nhau trên chiến trường.

Câu chuyện ở Khau Chỉa vì thế không chỉ là câu chuyện về một cuộc chiến. Nó là câu chuyện về ký ức và cách con người đối diện với quá khứ. Người lính có thể nhớ rất rõ những gì mình từng trải qua, nhưng họ cũng có thể lựa chọn cách sống khác cho những năm tháng còn lại.

Bốn mươi năm sau, những người từng ở hai phía của chiến tuyến ngồi đối diện nhau. Không còn tiếng súng. Không còn những trận pháo kích.

Chỉ còn những người lính già kể chuyện.

Và phía ngoài cửa quán, dòng sông Bằng vẫn lặng lẽ trôi qua Cao Bằng – một vùng đất từng chịu nhiều đau thương nhưng hôm nay đang hướng về tương lai.