12. Thiếu tướng Vương Thừa Vũ – Xây dựng Đại đoàn Quân Tiên Phong 308

Ngày 28 tháng 8 năm 1949, Bộ Tổng Tư lệnh quyết định thành lập Đại đoàn 308, đại đoàn chủ lực đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Vương Thừa Vũ được giao làm Đại đoàn trưởng kiêm Chính ủy. Nhiệm vụ không chỉ là chỉ huy một đơn vị đã hoàn chỉnh, mà phải trực tiếp tổ chức, huấn luyện và tạo nên bản lĩnh chung cho hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ từ nhiều nguồn.

Đại đoàn mang tên Quân Tiên Phong, trong đội hình có Trung đoàn Thủ đô từng chiến đấu tại Hà Nội. Truyền thống là vốn quý, nhưng để trở thành chủ lực, đơn vị cần kỷ luật thống nhất, khả năng cơ động xa và hiệp đồng ở quy mô lớn. Vương Thừa Vũ coi trọng cả “rèn cán” và “chỉnh quân”: cán bộ phải biết chỉ huy; chiến sĩ phải thuần thục động tác và hiểu mục tiêu chiến đấu.

Điều kiện vật chất còn nghèo. Vũ khí có nhiều nguồn, đạn dược hạn chế, nơi ăn ở và thao trường đều phải dựa vào căn cứ và nhân dân. Người đại đoàn trưởng vận dụng kinh nghiệm tổ chức lớp học Ba Thá: muốn xây dựng lực lượng bền vững phải gắn với địa phương, chăm lo đời sống và biến thiếu thốn thành động lực sáng tạo chứ không phải lý do hạ thấp yêu cầu.

Vương Thừa Vũ cũng chú ý xây dựng đội ngũ chỉ huy cấp phân đội. Một đại đoàn không thể vận hành nếu mọi việc đều chờ mệnh lệnh từ trên. Tiểu đoàn, đại đội và trung đội phải hiểu ý định chung để chủ động khi địa hình, địch tình thay đổi. Kỷ luật theo ông không đối lập với sáng tạo; kỷ luật tạo ra sự thống nhất để sáng tạo phục vụ đúng mục tiêu.

Sự ra đời của Đại đoàn 308 đánh dấu bước phát triển quan trọng từ chiến tranh du kích lên tác chiến tập trung. Dấu ấn của Vương Thừa Vũ nằm ở việc kết hợp kiến thức chính quy với kinh nghiệm chiến tranh nhân dân, biến nhiều đơn vị thành một tập thể có chung phương pháp và niềm tin. Từ nền móng ấy, Đại đoàn Quân Tiên Phong bước vào các chiến dịch lớn và trở thành lực lượng thường được giao nhiệm vụ ở những hướng quan trọng nhất.