13 LIỆT SĨ THÔNG TIN DƯỚI HANG LÈN HÀ

Nằm ở lưng chừng núi, hang Lèn Hà ở xã Thanh Hóa (Tuyên Hóa) rộng khoảng 420 m, đỉnh cao nhất 320 m. Năm 1967, hang trở thành nơi đóng quân bí mật của trạm A69, Đại đội 9, Trung đoàn 134, Bộ tư lệnh Thông tin.

Trạm A69 có nhiệm vụ bảo đảm thông tin từ Hà Nội đến đường 9 - Nam Lào; giữ thông tin cho Binh trạm 12 ở Cổng Trời và Sư đoàn Phòng không 367, chuyên làm nhiệm vụ bảo vệ các trọng điểm trên tuyến đường giao thông huyết mạch từ Hương Khê (Hà Tĩnh) đến Tân Ấp (Quảng Bình)... Đường dây của trạm nối liền với mạng thông tin của Bộ Tư lệnh 559, chạy dọc đường 12A (Quảng Bình) và đường 8 (Hà Tĩnh), đi qua nhiều trọng điểm Mỹ đánh phá...

Phát hiện được hoạt động của trạm A69 và vị trí quan trọng của hang Lèn Hà, giặc Mỹ thường xuyên tập trung đánh phá vào khu vực hang. Chiến sĩ A69 là các cô gái, chàng trai ở tuổi mười tám, đôi mươi từ miền Bắc vào, đã mưu trí chiến đấu, giữ vững đường dây thông tin.

Những giây phút rảnh rỗi hiếm hoi, chiến sĩ thường qua nhà người dân gần đó thăm chơi. “Bố mẹ tôi coi các cô chú ấy như con, có sắn ăn sắn, có bồi ăn bồi, tâm sự mọi chuyện”, bà Ngô Thị Trương (67 tuổi), nhà ở sát hang Lèn Hà nhớ lại. Bà Trương không thể quên trận bom cướp đi 13 chiến sĩ trong hang.

13h25 ngày 2/7/1972, máy bay Mỹ ập tới bắn pháo khói vào nhà ăn của trạm A69 để chỉ điểm. Chưa đầy 5 phút sau, hai máy bay B52 bay đến ném ba quả bom vào hai đầu núi và một quả vào chính giữa hội trường. Tiếp đó chúng đánh bom phát quang, bom cháy, khu vực trạm bị bốc cháy dữ dội.

Cuộc đánh phá diễn ra trong 5 phút khiến trạm máy trên hang đá cao bị hư hỏng nặng, mạng cáp nhập đài và khoảng 1.500 m đường dây quanh khu vực bị đứt nát không làm việc được. 13 chiến sĩ hy sinh, trong đó có 10 cô gái.

"Nghe tiếng bom nổ rát ở trên hang, tôi chạy đến chứng kiến cảnh đổ nát, lán trại nghiêng ngả, khói đen bốc lên. Tôi cùng nhiều người khiêng từng thi thể ra ngoài, tắm rửa sạch sẽ rồi mặc lại áo quần, khâm liệm. Chúng tôi dùng lọ thuốc Penicillin bằng thủy tinh ghi tên tuổi các cô chú rồi mai táng”, bà Trương kể.

Không thể để đường dây thông tin bị gián đoạn kéo dài, những chiến sĩ còn sống sau trận oanh kích đã nỗ lực nối lại đường dây, đảm bảo thông tin liên lạc thông suốt, trạm máy được củng cố chỉ sau một giờ.

Những năm sau đó, cán bộ, chiến sĩ Trạm A69 đã luôn hoàn thành nhiệm vụ giữ vững thông tin liên lạc, phục vụ cho các mặt trận, chiến dịch như Đường 9 - Nam Lào, cánh đồng Chum năm 1971, Quảng Trị năm 1972...

Năm 2009, hang Lèn Hà được công nhận di tích lịch sử quốc gia. Hang cũng được xây dựng lại khang trang phục vụ tham quan, bên trong vẫn còn một số máy móc phục vụ chiến đấu.