"14 mảnh đạn trong sọ não và 3 ngón tay cầm bút" – Cuộc chiến máu và nước mắt của nhà văn thương binh Sơn Tùng

Chiến tranh kết thúc, có những người lính để lại một phần thân thể nơi chiến trường, mang thương tật trở về và chọn một cuộc sống lặng lẽ, an bài với sự chăm sóc của gia đình. Nhưng cũng có những người lính kiên quyết không đầu hàng số phận, dùng chính cơ thể tàn tạ của mình để tiếp tục một cuộc chiến khác: Cuộc chiến chống lại sự phế nhân và để lại di sản cho đời. Cuộc đời của nhà văn, thương binh hạng 1/4 Bùi Sơn Tùng là một bản hùng ca bi tráng và đau đớn đến tận cùng như thế.

Năm 1967, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ đang hồi ác liệt, chàng phóng viên trẻ Sơn Tùng từ biệt vợ con, mang theo cây bút và khẩu súng khoác ba lô vượt Trường Sơn vào chiến trường B (Đông Nam Bộ). Suốt nhiều năm ròng rã, ông vừa trực tiếp cầm súng chiến đấu, vừa viết báo, ghi chép lại những hơi thở nóng hổi của mặt trận.

Tháng 4 năm 1971, tại căn cứ Tây Ninh, một trận càn ác liệt của giặc đã thay đổi vĩnh viễn cuộc đời ông. Một quả đạn M79 nổ chát chúa ngay trên hầm trú ẩn. Sơn Tùng gục xuống. Khi tỉnh lại ở trạm phẫu thuật dã chiến, ông đã vĩnh viễn mất đi hình hài vẹn nguyên. 14 mảnh đạn găm sâu vào sọ não, thị lực giảm chỉ còn 1/10, nửa người bên phải bị liệt hoàn toàn, bàn tay trái bị đạn tiện đứt chỉ còn lại 3 ngón lóng ngóng.

Với tỷ lệ thương tật lên tới 81% (thương binh hạng 1/4), các bác sĩ quân y lúc bấy giờ chỉ hy vọng giữ lại cho ông mạng sống, và tiên lượng ông sẽ phải sống phần đời còn lại trong cảnh liệt giường hoặc sống đời thực vật.

Thế nhưng, sự nghiệt ngã của số phận dường như đã đánh giá thấp ý chí của một người lính Cụ Hồ. Đất nước hòa bình, Sơn Tùng trở về Hà Nội trong vòng tay chăm sóc của người vợ tào khang - y tá Phan Hồng Mai. Nằm trên giường bệnh, những cơn đau đầu do 14 mảnh đạn trong não tàn phá khiến ông thường xuyên phải cắn nát cả khăn mặt để không bật ra tiếng kêu la. Trong tận cùng của sự bế tắc, khát vọng được viết lại bùng cháy dữ dội. Ông còn một tâm nguyện lớn lao chưa hoàn thành: Viết một cuốn tiểu thuyết về tuổi trẻ của Bác Hồ.

Không thể để mình trở thành phế nhân, ông tập viết trở lại. Nhưng làm sao có thể viết khi tay phải đã liệt, còn tay trái chỉ có 3 ngón co quắp?

Ông nhờ vợ buộc chặt cây bút vào bàn tay tật nguyền. Những ngày đầu, nét chữ nguệch ngoạc, bút đâm thủng cả giấy. Cơ tay co rút khiến ma sát làm da thịt ông bật máu. Rất nhiều trang bản thảo của ông những năm tháng ấy không chỉ có mực, mà loang lổ vết máu đỏ sẫm từ chính bàn tay của mình. Khi những mảnh đạn trong đầu hành hạ, đầu đau như búa bổ, mắt mờ không thấy đường, ông lại nhắm mắt, đọc cho vợ hoặc con chép lại từng dòng ký ức.

Cứ như thế, ngày này qua tháng khác, trong căn gác nhỏ chật hẹp ở ngõ Văn Chương (Hà Nội), người lính thương binh ấy đã vắt kiệt những giọt sinh lực cuối cùng để đắp bồi lên một bức tượng đài văn học. Năm 1982, kiệt tác "Búp sen xanh" ra đời, gây chấn động văn đàn và lấy đi nước mắt của hàng triệu độc giả Việt Nam. Không dừng lại ở đó, với 3 ngón tay rớm máu ấy, ông tiếp tục cho ra đời hàng chục tác phẩm lớn nhỏ khác, đóng góp một di sản đồ sộ cho nền văn học nước nhà.

Nhà văn Sơn Tùng qua đời vào năm 2021, khép lại một cuộc đời mang đầy dấu tích chiến tranh. Câu chuyện của ông vượt xa khỏi ranh giới của văn chương, trở thành biểu tượng vĩ đại của triết lý "thương binh tàn nhưng không phế". Cuộc đời ông chứng minh cho thế hệ hôm nay thấy rằng: Vũ khí mạnh nhất của người lính không phải là súng đạn, mà là một ý chí bất khuất. Ngay cả khi cơ thể đã vỡ nát, họ vẫn có thể dựng lên những tượng đài sừng sững bằng chính sự đớn đau và lòng dũng cảm phi thường của mình.