14/7/1947 – Ngày Đen Tối Nhất Lịch Sử Chợ Gộ
Chợ Gộ, vùng cư dân sông nước của xã Vĩnh Ninh, huyện Quảng Ninh, từng là nơi hội tụ các gia đình làm nghề chài lưới trên dòng Nhật Lệ và Kiến Giang. Nhờ sự trù phú của rào Chợ Gộ, nơi đây đã hình thành xóm làng từ trước Cách mạng Tháng Tám.
Trong kháng chiến chống Pháp, Chợ Gộ cùng các thôn Vĩnh Tuy, Phúc Duệ giữ vai trò tuyến giao liên thủy quan trọng, bí mật đưa du kích và hàng tiếp tế từ chiến khu về vùng Trung Châu. Để bảo vệ chiến khu, người dân đã dỡ đường ray tàu để chắn cửa rào, ngăn ca nô địch.
Sáng 14-7-1947, lính Âu-Phi từ đồn Quán Hàu theo ngụy binh dẫn đường kéo đến Cồn Lau – làng Chợ Gộ. Chúng lùa bắt gần trăm người Chợ Gộ, hơn 20 dân Vĩnh Tuy và một số người Phúc Duệ, dồn thành hàng để tra khảo. Bất chấp dụ dỗ, đe dọa, đánh đập, người dân vẫn kiên cường không chỉ điểm cán bộ kháng chiến.
Đến chiều, giặc dùng súng máy bắn xối xả vào đám đông không tấc sắt trong tay. Hơn 120 mạng người ngã xuống bởi bạo lực tàn độc. Những người sống sót hiếm hoi như ông Lê Văn Toàn, lúc ấy mới một tuổi, may mắn thoát chết khi được mẹ che chở.
Năm 2018, Nhà bia tưởng niệm hoàn thành tại Cồn Lau – nơi diễn ra vụ thảm sát – như một minh chứng lên án tội ác và ghi nhớ sự hy sinh của người dân. Từ sau thảm kịch, 25 tháng 5 âm lịch trở thành ngày tưởng niệm chung của ba thôn.
Chợ Gộ hôm nay đã đổi thay, nhưng ký ức tang thương năm 1947 vẫn nhắc nhở hậu thế về giá trị của hòa bình và lòng yêu nước bất khuất của người dân Quảng Ninh.
