149. Viết về Người chiến sĩ Biệt động Sài Gòn dũng cảm

Lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước của quân và dân ta là một bản hùng ca được viết nên bằng máu xương và khí tiết lẫy lừng của muôn vàn người con ưu tú. Tiếp nối bước chân của những du kích thiếu niên kiên trung đất thép Củ Chi như Trần Văn Chẩm, những thủ lĩnh thanh niên đô thị quả cảm như Hồ Hảo Hớn, hay người trí thức phản chiến Nguyễn Thái Bình, lực lượng Biệt động thành Sài Gòn luôn là nỗi khiếp đảm kinh hoàng ngay trong lòng đầu não đối phương. Một trong những biểu tượng sáng ngời, một tượng đài bất tử về lòng dũng cảm và tư thế hiên ngang trước họng súng quân thù chính là Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Trần Văn Đang.

Cuộc đời 23 mùa xuân của anh, cùng tiếng hô đanh thép giữa pháp trường chợ Bến Thành, đã trở thành ngọn đuốc rực sáng, thức tỉnh và cổ vũ hàng triệu trái tim yêu nước đứng lên chiến đấu vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

1. Từ Người Thợ Điện Nghèo Đến Chiến Sĩ Biệt Động Thành Mưu Trí

Anh hùng Trần Văn Đang (bí danh: Sang) sinh năm 1942 trong một gia đình nông dân nghèo tại vùng đất miền Tây sông nước. Sớm mồ côi cha từ nhỏ, mấy mẹ con anh phải tần tảo, dắt díu nhau vượt qua cảnh sống cùng cực ở quê nhà. Lớn lên, anh lần bước lên Sài Gòn theo người chú ruột để mưu sinh, trải qua những tháng ngày gian khó làm phụ xe rồi chuyển sang nghề thợ điện, thợ sạc bình ắc-quy tại khu vực quận Phú Nhuận, Gò Vấp.

Chính trong những ngày tháng tá túc tại nhà người chú — một đảng viên Cộng sản hoạt động bí mật nội đô — người thanh niên Trần Văn Đang đã được giác ngộ lý tưởng cách mạng. Tháng 3/1964, anh chính thức gia nhập vào lực lượng Biệt động thành Sài Gòn. Sau thời gian thử thách và huấn luyện chính trị, quân sự nghiêm khắt tại căn cứ địa đạo Củ Chi, anh được cấp trên tin tưởng giao một trọng trách lớn: Đánh mìn Câu lạc bộ sĩ quan Mỹ tại số 3 đường Võ Tánh (quận Tân Bình xưa).

2. Trận Đánh Bất Thành Vì Kẻ Phản Bội Và Khí Sắt Đá Trong Ngục Tù

Nắm chắc quy luật ra vào của bọn sĩ quan và phi công Mỹ sau nhiều ngày đêm điều tra khảo sát, anh Sang dự tính dùng 10 kg thuốc nổ cực mạnh áp sát tường bao nhằm phá tung khu nhà giải trí của địch.

Thế nhưng, một biến cố đau lòng đã xảy ra khi tên tài xế chở anh đi đánh trận vốn đã ngầm "chiêu hồi" mật báo toàn bộ kế hoạch cho cảnh sát Ngụy. Trưa ngày 20/3/1965, ngay khi chiếc xe vừa dừng lại điểm tác chiến, lúc anh đang chuẩn bị lên dây đồng hồ hẹn giờ và gắn kíp nổ dự phòng, bọn cảnh sát đã ập đến bủa vây. Anh bị bắt ngay trên trận địa khi chưa kịp kích nổ khối bộc phá.

Sa vào tay giặc, trong phiên tòa đặc biệt chiều ngày 9/4/1965, Mỹ – Ngụy đã kết án tử hình người chiến sĩ trẻ. Tại phòng biệt giam của những người tử tù ở Khám Chí Hòa, dù bị tra tấn dã man, Trần Văn Đang tuyệt nhiên không hé môi khai báo nửa lời để bảo vệ tổ chức. Không những thế, anh còn dành những ngày cuối đời chăm sóc cho người đồng đội biệt động Nguyễn Văn Hai (Ba Thợ Mộc) đang bị thương nặng, giữ vững tinh thần lạc quan và khí tiết kiên trung của người lính cách mạng.

3. Khúc Tráng Ca Hiên Ngang Trước Pháp Trường Chợ Bến Thành

Sáng sớm ngày 22/6/1965, kẻ thù áp giải Trần Văn Đang ra pháp trường đặt ngay giữa khu vực chợ Bến Thành sầm uất hòng khủng bố, răn đe tinh thần yêu nước của nhân dân nội đô. Nhưng chúng đã hoàn toàn thất bại trước bản lĩnh phi thường của người chiến sĩ biệt động 23 tuổi.

Bước ra khỏi phòng giam, anh ung dung ôm theo đồ dùng cá nhân, ngạo nghễ tiến về phía cọc bắn trong tư thế của một người chiến thắng. Chứng kiến cảnh tượng ấy, hàng vạn đồng bào Sài Gòn xung quanh bờ hồ chợ Bến Thành đã vô cùng xúc động và thán phục.

Đứng trước họng súng của đội hành quyết, anh dõng dạc la lớn: "Phải để tôi thấy đồng bào tôi!". Anh kiên quyết không cho quân thù bịt mắt, ánh mắt rực lửa căm thù nhìn thẳng vào kẻ khát máu và hô vang những lời tuyên ngôn bất diệt lay động đất trời: "Đả đảo đế quốc Mỹ!", "Hồ Chủ tịch muôn năm!".

Tiếng hô đanh thép của anh hòa cùng máu xương đã ngã xuống, hòa cùng chí khí của Anh hùng Nguyễn Văn Trỗi, tạo nên một làn sóng chấn động mạnh mẽ, thức tỉnh hàng triệu lương tri, thổi bùng phong trào đấu tranh xuống đường bạt mạng của thanh niên, học sinh, sinh viên trên khắp miền Nam. Sự hy sinh anh dũng ấy lớn lao đến độ, trong bức thư gửi thế hệ trẻ cả nước vào tháng 10/1966, Bác Hồ kính yêu đã đặc biệt biểu dương và kêu gọi thanh niên toàn quốc học tập theo gương sáng chói của hai người anh hùng: Nguyễn Văn Trỗi và Trần Văn Đang.

4. Tên Anh Hòa Vào Sông Núi, Tiếp Lửa Cho Thế Hệ Hôm Nay

Ghi nhận sự hy sinh vô bờ bến và tinh thần quả cảm vô song, ngày 6/11/1978, Đảng và Nhà nước đã trang trọng tuyên dương danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân cho liệt sĩ Trần Văn Đang.

Hơn nửa thế kỷ hòa bình lập lại, di sản của người chiến sĩ biệt động năm xưa vẫn vẹn nguyên giá trị. Để khắc ghi công ơn của anh, một con đường khang trang, nhộn nhịp tại trung tâm Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh đã vinh dự mang tên đường Trần Văn Đang. Vợ và các con anh vẫn tiếp tục bám trụ sinh sống tại thành phố, viết tiếp những trang sử thầm lặng, cống hiến sức mình cho công cuộc xây dựng quê hương.

Đối với thế hệ trẻ, đặc biệt là thế hệ đoàn viên, thanh niên và tri thức trẻ hôm nay, cuộc đời của Anh hùng Trần Văn Đang là một bài học sâu sắc về tinh thần dấn thân, lòng quả cảm và khí tiết hiên ngang trước mọi thử thách. Sống và học tập trong một thành phố hòa bình, phát triển — nơi có con đường mang tên anh — tuổi trẻ nguyện ra sức học tập, phát huy tinh thần sáng tạo, dám nghĩ dám làm của thế hệ cha anh, quyết tâm đem sức trẻ và trí tuệ để xây dựng đất nước Việt Nam ngày càng giàu mạnh, phồn vinh và văn minh để xứng đáng với giọt máu quyết tử mà người chiến sĩ tuổi 23 đã hiến dâng cho non sông.