15. Những đêm đi kiểm tra đê và nỗi lo về sông Hồng - Bác sĩ Trần Duy Hưng

Hà Nội được hình thành và phát triển bên sông Hồng, nhưng cũng luôn đối diện nguy cơ lũ lụt. Trong những mùa mưa, an toàn của hệ thống đê quyết định sự sống còn của khu dân cư, đồng ruộng và cơ sở sản xuất. Bác sĩ Trần Duy Hưng nhiều lần trực tiếp kiểm tra đê, kể cả ban đêm, khi mực nước dâng và lực lượng canh gác phải duy trì cảnh giác cao độ.

Việc người đứng đầu thành phố có mặt tại điếm canh không thay thế chuyên môn của kỹ sư hay trách nhiệm của cán bộ thủy lợi. Ý nghĩa của nó nằm ở khả năng kiểm tra sự phối hợp, nhận ra khó khăn tại chỗ và động viên những người làm nhiệm vụ trong giờ phút căng thẳng. Ông hiểu rằng một đoạn đê yếu không phải con số trên bản đồ, mà là hiểm họa đối với cả một vùng dân cư.

Sự quan tâm của Trần Duy Hưng đến sông Hồng còn vượt ra ngoài việc phòng lũ. Kỹ sư Lê Tâm từng nhớ lại một lần đi bộ cùng ông trên đê khoảng năm 1968, vị Chủ tịch băn khoăn vì sao cơ cấu kiến trúc Hà Nội dường như quay lưng về phía sông. Câu hỏi ấy cho thấy ông nhìn dòng sông không chỉ như nguy cơ thiên tai, mà còn là không gian cảnh quan và hướng phát triển của đô thị.

Trong điều kiện chiến tranh và nguồn lực hạn chế, nhiều suy nghĩ dài hạn chưa thể biến thành công trình. Tuy vậy, việc một nhà lãnh đạo đặt câu hỏi về quan hệ giữa thành phố và dòng sông đã thể hiện tầm nhìn đáng chú ý. Quản lý đô thị không chỉ chữa những sự cố trước mắt; còn phải hình dung Hà Nội sẽ sống cùng thiên nhiên thế nào trong nhiều thập niên.

Những đêm trên đê và câu hỏi về mặt đô thị hướng ra sông là hai mặt của cùng một trách nhiệm. Một mặt, Trần Duy Hưng bảo vệ người dân trước hiểm nguy tức thời. Mặt khác, ông suy nghĩ về hình hài tương lai của Thủ đô. Phong cách của người bác sĩ lại hiện ra: xử lý tình trạng cấp cứu, nhưng không quên tìm nguyên nhân và hướng phòng ngừa lâu dài.