15. Thượng tướng Hoàng Minh Thảo – Đánh Đắk Siêng để kéo quân Tân Cảnh ra khỏi công sự

Đầu năm 1970, thế và lực của quân ta tại Tây Nguyên đã có bước phát triển, nhưng đối phương vẫn nắm ưu thế về hỏa lực, máy bay và khả năng cơ động. Quân đội Sài Gòn xây dựng nhiều căn cứ, trong đó Tân Cảnh là một vị trí quan trọng tại Bắc Tây Nguyên. Nếu tiến công trực tiếp vào nơi được phòng thủ mạnh, lực lượng ta có thể chịu tổn thất lớn.

Hoàng Minh Thảo cùng Đảng ủy và Bộ Tư lệnh Mặt trận quyết định mở Chiến dịch Đắk Siêng. Đắk Siêng là một cứ điểm tương đối cô lập, giá trị tự thân không quá lớn, nhưng có ý nghĩa đối với uy tín của chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh”. Nếu cứ điểm bị uy hiếp, quân đội Sài Gòn khó có thể bỏ mặc mà nhiều khả năng sẽ điều lực lượng từ Tân Cảnh đến ứng cứu.

Mưu kế của chiến dịch là “đánh điểm, diệt viện”: tiến công Đắk Siêng để gọi quân ở Tân Cảnh ra khỏi công sự, sau đó tiêu diệt lực lượng ứng cứu trên đường bộ và đường không. Mục tiêu thực sự không chỉ là một đồn nhỏ mà là những đơn vị cơ động đối phương bị kéo vào thế trận bên ngoài căn cứ.

Để thực hiện, bộ đội phải tạo ra sức ép đủ lớn khiến đối phương tin rằng Đắk Siêng có nguy cơ bị tiêu diệt. Đồng thời, các lực lượng chặn đánh quân viện được bí mật bố trí tại những khu vực dự kiến đối phương sẽ đi qua hoặc đổ quân xuống.

Hoàng Minh Thảo yêu cầu trinh sát theo dõi chặt hoạt động tại Tân Cảnh, các tuyến đường và bãi đáp trực thăng. Nếu đối phương lựa chọn một hướng khác dự kiến, các đơn vị phải nhanh chóng điều chỉnh. Mưu kế chỉ tạo ra cơ hội; muốn biến cơ hội thành chiến thắng vẫn cần khả năng chỉ huy linh hoạt.

Khi quân ứng cứu xuất hiện, lực lượng ta tổ chức bao vây từ nhiều phía. Tiểu đoàn 3 thuộc Trung đoàn 42 quân đội Sài Gòn bị đẩy vào thế cô lập. Các đơn vị của ta không cho đối phương rút khỏi khu vực, đồng thời áp sát để hạn chế khả năng sử dụng không quân và pháo binh.

Trong hai ngày 25 và 26 tháng 4, bộ đội liên tục tập kích rồi chuyển sang tiến công mạnh, từng bước “bóp” vòng vây. Một tiểu đoàn đối phương bị tiêu diệt, nhiều quân nhân bị bắt. Kết quả cho thấy chiến thuật vận động bao vây, tiến công liên tục đã phát triển thêm một bước so với những thử nghiệm trước đó.

Điểm đặc sắc của chiến dịch là quân ta không đánh vào nơi đối phương mạnh nhất. Tân Cảnh có công sự, hỏa lực và khả năng bảo vệ tốt; vì vậy, Hoàng Minh Thảo tìm cách buộc lực lượng trong căn cứ tự rời khỏi lợi thế của mình. Khi quân cứu viện tiến vào rừng núi, ưu thế công sự biến mất và họ phải chiến đấu trong thế trận do ta chuẩn bị.

Chiến dịch cũng cho thấy sự khác nhau giữa mục tiêu bề ngoài và mục tiêu thực sự. Đối phương nhìn thấy Đắk Siêng bị tiến công, nhưng không nhận ra rằng lực lượng cứu viện mới là đối tượng chủ yếu. Đây là cách dùng mưu khiến đối phương hành động theo ý định của ta mà vẫn tưởng mình đang chủ động.

Hoàng Minh Thảo luôn nhấn mạnh rằng mưu kế không thể tách khỏi khả năng thực hiện. Nếu lực lượng đánh điểm không giữ được sức ép, quân địch sẽ không đến cứu. Nếu vòng vây khép chậm, đối phương có thể rút lui. Nếu bộ đội không áp sát, hỏa lực đường không sẽ gây tổn thất lớn. Mọi mắt xích đều phải hoạt động đúng thời điểm.

Thắng lợi Đắk Siêng làm phong phú thêm nghệ thuật “đánh điểm, diệt viện” vốn đã được quân đội ta sử dụng từ kháng chiến chống Pháp. Trong điều kiện chiến tranh hiện đại, quân viện không chỉ đi bằng đường bộ mà còn có thể được trực thăng đổ xuống, vì vậy thế trận phải đủ linh hoạt để đánh cả hai phương thức.

Từ Đắk Siêng, Hoàng Minh Thảo tiếp tục hoàn thiện quan niệm của mình: đánh giặc bằng trí tuệ không có nghĩa tránh chiến đấu quyết liệt, mà là tạo ra hoàn cảnh để sự hy sinh của bộ đội mang lại hiệu quả cao nhất. Người chỉ huy phải tìm cách đưa quân địch ra khỏi chỗ mạnh và đặt họ vào đúng nơi sức mạnh của ta có thể phát huy.