16. Năm 1974 – khi đường dây đứng trước nguy cơ bị lộ (Ông Ba Quốc)

Năm 1974, tình hình an ninh quanh mạng lưới của Ba Quốc trở nên đặc biệt nguy hiểm khi một người liên lạc bị bắt. Trong hoạt động bí mật, một vụ bắt giữ chưa chắc đồng nghĩa toàn tuyến đã lộ, nhưng người phụ trách phải giả định kịch bản xấu nhất: đối phương có thể khai thác điểm hẹn, dấu hiệu nhận biết và những mối quan hệ trước đó.

Sau hơn hai mươi năm xây dựng vị trí trong bộ máy Sài Gòn, quyết định rời đi không hề đơn giản. Nếu rút quá sớm, nguồn tin chiến lược bị mất và hành động bất thường có thể khiến đối phương truy bắt gia đình, cơ sở. Nếu chậm, Ba Quốc có thể bị bắt cùng toàn bộ tài liệu, kéo theo nhiều người. Tổ chức quyết định đưa ông vào căn cứ rồi tìm đường ra Bắc.

Ông phải rời cuộc sống Nguyễn Văn Tá gần như ngay lập tức. Ngôi nhà, công việc, đồng nghiệp và những quan hệ được xây dựng hàng chục năm không thể mang theo. Đối với người ngoài, sự biến mất xác nhận những nghi ngờ mà trước đó họ chưa từng có. Cơ quan an ninh bắt và thẩm vấn vợ con ông; người thân phải gánh hậu quả trực tiếp của cuộc rút lui.

Về phía Ba Quốc, trở lại với tổ chức không có nghĩa áp lực chấm dứt. Ông phải báo cáo, đối chiếu thông tin, giúp đánh giá những gì có thể đã bị lộ và bảo vệ các đầu mối còn lại. Hơn hai thập niên hoạt động được tổng kết không phải để kể chiến công, mà để rút kinh nghiệm và tiếp tục phục vụ giai đoạn quyết định của cuộc chiến.

Cuộc rút năm 1974 khép lại chặng đời nằm vùng dài nhất của ông. Điều đáng chú ý là ông không bị phát hiện bởi sai sót trực tiếp trong công việc tại cơ quan tình báo, mà bởi rủi ro từ một mắt xích liên lạc—minh chứng rằng an toàn của mạng lưới phụ thuộc vào tất cả thành viên.

Chỉ một năm sau, Sài Gòn được giải phóng. Ba Quốc có thể trở về với tên thật, nhưng những tổn thất gia đình và quãng đời Nguyễn Văn Tá không thể xóa đi. Vỏ bọc hoàn thành sứ mệnh, để lại một kho kinh nghiệm quý cho ngành tình báo Việt Nam.