16 tuổi trốn nhà ra tuyến lửa 1C

Lâm Thị Minh Tâm sinh năm 1951. Tuổi thơ của bà gắn với cảnh chiến tranh, chứng kiến nhà cửa bị đốt phá, người dân bị bắt bớ và rừng cây bị tàn phá. Khi vừa tròn 16 tuổi, bà xin gia đình cho đi thanh niên xung phong nhưng cha mẹ không đồng ý vì còn quá nhỏ. Bà quyết định trốn nhà ra mặt trận.

Ngày 19/5/1967, bà chính thức vào lực lượng TNXP, hoạt động trên tuyến đường 1C. Đây là tuyến vận tải nối khu vực biên giới Campuchia với các chiến trường Tây Nam Bộ, đảm nhiệm vận chuyển vũ khí, hàng hóa và đưa đón cán bộ. Liên đội 1 có đông nữ TNXP, nhiều người chỉ ở độ tuổi 16–20.

Công việc của những cô gái trẻ không hề nhẹ nhàng. Mùa nước nổi, họ phải dầm mình dưới sình lầy nhiều ngày, di chuyển bằng xuồng; mùa khô lại thiếu nước ngọt. Có những chuyến hành quân kéo dài hàng chục cây số, nghỉ rất ít rồi tiếp tục vận chuyển hàng. Bà Minh Tâm kể có thời điểm đơn vị phải nhịn đói 3–5 ngày, nhiều người mắc sốt rét nhưng vẫn bám tuyến.

Một phương tiện quen thuộc là những chiếc xuồng nhỏ. Hàng hóa, trong đó có vũ khí, được chất lên xuồng để vượt qua các kênh rạch. Kênh Vĩnh Tế là một đoạn đặc biệt nguy hiểm, đến mức những người làm nhiệm vụ trên tuyến gọi bằng cái tên “kênh Vĩnh Biệt”.

Khi người vận chuyển phải trở thành người chiến đấu

Năm 1969, chiến sự trên tuyến 1C trở nên ác liệt. Lực lượng TNXP vốn chủ yếu làm nhiệm vụ vận tải, nhưng khi bị tiến công, nhiều người đã tham gia chiến đấu để bảo vệ hàng hóa và đồng đội. Tư liệu hồi ức của các cựu TNXP cho biết lực lượng nữ chiếm khoảng 2/3 và một bộ phận đã tình nguyện tham gia các đội chiến đấu trong những thời điểm đặc biệt.

Bản thân Lâm Thị Minh Tâm từng cùng đồng đội ẩn náu trong hang Hòn Me, khi đối phương bao vây khu vực. Đơn vị phải chiến đấu, giữ các cửa hang và tìm cách bảo vệ lực lượng được đưa từ miền Bắc vào chiến trường Tây Nam Bộ.

Sau chiến tranh: trở lại tìm đồng đội

Một phần rất xúc động trong cuộc đời bà Minh Tâm là những năm tháng tìm kiếm hài cốt đồng đội.

Sau chiến tranh, bà cùng các đồng đội Tô Thị Tuyết Thu và Lê Thị Út Mãnh thành lập tổ tìm kiếm, quy tập hài cốt những người đã hy sinh trên tuyến 1C. Bà sử dụng ký ức, nhật ký và những thông tin còn lưu giữ để trở lại chiến trường xưa, tìm nơi đồng đội từng nằm xuống.

Đến năm 2026, bà vẫn tham gia các hoạt động giao lưu, kể lại ký ức về tuyến đường 1C cho thế hệ trẻ. Bà là một trong những nhân chứng trực tiếp được giới thiệu tại các trưng bày về “Thời thanh xuân trên tuyến đường 1C huyền thoại”.

Chi tiết đáng nhớ

16 tuổi – trốn nhà ra trận; 8 năm bám tuyến 1C; sau chiến tranh lại trở về tìm những người đồng đội chưa trở về.

Câu chuyện của Lâm Thị Minh Tâm đặc biệt ở chỗ không chỉ kể về những năm tháng chiến đấu, mà còn nối dài sang hành trình tri ân và tìm kiếm đồng đội sau chiến tranh.

Thông điệp

“Tuổi trẻ có thể đi qua chiến tranh, nhưng tình đồng đội thì còn ở lại.”