(160) Danh thần Đặng Chiêm: Vị Tiến sĩ thời Lê sơ và năm kế sách yên dân mở mang bờ cõi

Danh thần Đặng Chiêm sinh năm 1429 (năm Kỷ Dậu), nguyên quán tại huyện Thiên Lộc (nay là huyện Can Lộc), tỉnh Hà Tĩnh, sau dời cư ra xã Mạc Bỗ, huyện Sơn Vi, phủ Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ trước đây, là dòng dõi hậu duệ của danh tướng Đặng Dung thời Hậu Trần và là thân phụ của danh sĩ Đặng Minh Khiêm nổi tiếng đương thời; nổi tiếng thông tuệ, khoa thi năm Quý Dậu (1453) thời vua Lê Nhân Tông, ông thi đỗ Nhị giáp Tiến sĩ; đến triều vua Lê Thánh Tông, ông được triều đình tin tưởng cử làm quan phụ trách vùng biên viễn phương Nam, giữ chức Tham chính sứ ty Tham nghị ở đất Hóa Châu; tại đây, với tầm nhìn chiến lược sâu rộng và tấm lòng vì dân vì nước, ông đã dâng lên triều đình bản sớ điều trần 5 việc lớn: tăng cường phòng thủ vững chắc cửa biển Tư Dung (nay là cửa Tư Hiền, tỉnh Thừa Thiên Huế), đắp lấp Nhuyễn Hải khẩu (nay là cửa biển Thuận An), mở thông cửa biển Liên Cừ (nay thuộc huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình), bãi bỏ chức Nguyên đầu thuế sứ để tránh thất thoát và giảm gánh nặng hao tổn công quỹ, cùng việc chiêu tập lưu dân đưa vào khai khẩn ruộng đất hoang hóa ở châu Bố Chính (Quảng Bình); những chủ trương sáng suốt của ông vừa giúp biên cương vững vàng vừa tạo kế sinh nhai an cư lạc nghiệp cho bách tính, được giới sĩ phu và nhân dân vô cùng trọng vọng; để ghi nhớ công đức của vị danh thần hết lòng vì sự nghiệp kiến thiết đất nước, tên tuổi của Đặng Chiêm đã được trân trọng đặt cho một tuyến đường tại thị trấn Củ Chi, huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh trước đây.