18. Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh: Nhà nghiên cứu, người thầy và tác giả cuốn “Người thầy”

Bên cạnh sự nghiệp quân sự và đối ngoại, Nguyễn Chí Vịnh dành nhiều tâm huyết cho nghiên cứu, giảng dạy và viết sách. Tháng 10 năm 2009, ông bảo vệ thành công luận án tiến sĩ luật; năm 2013, ông được công nhận chức danh giáo sư. Những dấu mốc học thuật phản ánh một thói quen theo ông suốt đời: tự học, đọc rộng và cố gắng chuyển kinh nghiệm thực tiễn thành tri thức có thể truyền lại.

Người từng làm tình báo hiểu rằng nhiều chiến công không thể công bố đầy đủ. Tuy nhiên, nếu mọi kinh nghiệm đều bị chôn kín, thế hệ sau sẽ thiếu những bài học quý về bản lĩnh, đạo đức và phương pháp. Vì vậy, Nguyễn Chí Vịnh lựa chọn viết về những con người đã đào tạo, dìu dắt mình, tiêu biểu là Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đặng Trần Đức, bí danh Ba Quốc.

Cuốn “Người thầy” không chỉ kể chuyện nghề tình báo. Qua chân dung người thầy, tác giả nói về lòng trung thành, khả năng giữ bí mật, sự hy sinh thầm lặng và nghệ thuật hiểu đối phương. Ông viết với thái độ kính trọng, đồng thời cố gắng làm cho những bài học khó trở nên gần gũi với bạn đọc.

Sau khi ông qua đời, “Người thầy” được trao các giải thưởng sách và nhận sự quan tâm rộng rãi. Điều đó cho thấy giá trị của cuốn sách vượt khỏi phạm vi một hồi ký nghiệp vụ. Nó góp phần lưu giữ ký ức của một ngành công tác đặc biệt, nơi thành công thường không có tiếng vỗ tay và người thực hiện nhiều khi không thể nói về việc mình đã làm.

Nguyễn Chí Vịnh còn tham gia viết, trao đổi về chiến lược quốc phòng, đối ngoại và hành trình gìn giữ hòa bình. Ông coi tổng kết lý luận không phải công việc tách rời thực tiễn, mà là cách giúp thực tiễn tiếp tục phát triển.

Hình ảnh nhà nghiên cứu và người viết bổ sung một chiều sâu quan trọng cho chân dung vị tướng. Ông không chỉ để lại những cơ chế hợp tác hay dấu mốc ngoại giao, mà còn để lại cách suy nghĩ, câu chuyện về người thầy và tinh thần biết ơn những người đã âm thầm tạo nên sức mạnh của đất nước.