188. Thành phố chết...

Suốt từ ngày vào Campuchia, chúng tôi - những người lính tình nguyện Việt Nam chỉ hành quân trong những cánh rừng le, rừng khộp, thỉnh thoảng mới thấy những ngôi nhà sàn xiêu vẹo trong các phum bỏ hoang, trống huơ trống huếch.

Đây là lần đầu tiên được thấy phố phường, Kratie - một thị xã thơ mộng ven sông với những ngôi nhà tầng xen lẫn những mái nhà lợp tôn lô xô, những hàng dừa, thốt nốt cao vút bên những vườn vú sữa, vườn xoài rợp mát...

Phong cảnh phố phường làm cho ai cũng phấn chấn. Nhưng với những thằng lính chiến, thì đi trên đường phố của địch không phải để dạo chơi, ngắm cảnh. Ai cũng hiểu rằng, rất có thể từ một góc phố, từ phía sau một bức tường đổ nát, một gốc cây... là một họng súng đang rê theo bước chân mình.

Vì vậy, chúng tôi luôn cảnh giác để có thể phát hiện ngay những gì khả nghi và sẵn sàng nhả đạn.

Nhưng trái với suy nghĩ của chúng tôi, thị xã vắng vẻ đến ghê rợn, phố phường không một bóng người. Một thành phố chết theo đúng nghĩa.

Ban Chỉ huy đại đội 12 được bố trí nghỉ trưa tại một ngôi nhà ngay cạnh ngã tư. Nhìn dãy phố an bình, treo rất nhiều biển hiệu lòe loẹt với những dòng chữ ngoằn ngoèo như giá đỗ... đủ biết trước đây, nơi này khá sầm uất, mặc dù giờ đây vắng tanh vắng teo.

Ăn vội bịch cơm sấy, tôi theo chân anh em, khoác súng chạy ra phố khám phá mấy mấy ngôi nhà trống trơn, mở cửa toang hoác quanh ngã tư. Đây là dãy nhà kho của bọn Pốt.

Chắc chúng đã phá cửa và lấy đi những thứ có giá trị trước khi bỏ chạy.

Trong kho, có hàng trăm chiếc máy khâu đủ loại xếp chồng lên nhau như xếp củi, phủ bụi đỏ quạch.

Cạnh đó là một kho với cơ man là xe đạp ném lổng chổng, phần lớn mang nhãn hiệu Peujeot của Pháp. Mấy nhà kế bên là cả đống radio và catset lớn bé vứt lăn lóc thành đống lớn.

Thế mới biết, Campuchia dưới thời Xihanuc, người dân sống khá sung túc. Những tiện nghi sinh hoạt mà chúng tôi nhìn thấy ở đây đã nói lên điều đó.

Khi Polpot nắm quyền, chúng thực hiện chế độ công hữu tuyệt đối, không cho dân được sử dụng bất kỳ một tài sản riêng nào, chúng bỏ tiền tệ, bỏ chợ búa, bỏ bưu điện, bỏ phát thanh, bỏ báo chí, tiêu diệt trí thức, đuổi dân ra khỏi các đô thị để thực hiện chế độ cộng sản nguyên chất đến mức tàn bạo.

Nhìn những tài sản có giá trị của người dân bị tịch thu, đưa về những kho chứa như thế này và để hoen rỉ hỏng hóc, trong khi hàng triệu người dân đang chết đói, lê lết dọc các con đường trên khắp đất nước...mới thấy những gì chúng làm thật là ngu muội.

Chúng đã đẩy hàng triệu người dân đang sống an lành trở về thời trung cổ. Điều đó cũng phần nào lý giải giúp tôi những băn khoăn lâu nay rằng tại sao người dân Campuchia lại căm ghét, ghê sợ Pôn Pốt đến như vậy và tại sao họ lại nồng nhiệt đón chào bộ đội Việt Nam đến như thế.

Chúng tôi lướt nhanh qua những dãy kho, lôi mấy chiếc máy khâu, mấy chiếc đài ra nghịch. Có nhiều chiếc đài còn tốt, nhưng chẳng chiếc nào có pin, nên nghịch rồi lại ném trả lại chỗ cũ.

Với anh em ngoài Bắc, thì cho đến những năm sau giải phóng, các loại tiện nghi như xe đạp, máy khâu và cả đài nữa vẫn là những tài sản lớn mà chỉ những gia đình khá giả mới có thể mua được.

Những gì đang có ở đây đều là hàng Nhật, hàng Pháp cả chứ có phải là hàng "Made in China" như ở mình đâu. Vậy nhưng lấy sao được, kỷ luật chiến trường rất chặt chẽ. Hơn nữa, có lấy cũng không thể mang về được, ba lô người lính thì nặng, mà đường về thật xa. nên chỉ nhìn mà tiếc.