19. Đại tướng Hoàng Văn Thái – Tại Tổng hành dinh trong mùa Xuân đại thắng

Đầu năm 1975, kế hoạch chiến lược giải phóng miền Nam được triển khai với Tây Nguyên là hướng tiến công chủ yếu đầu tiên. Trận Buôn Ma Thuột ngày 10 tháng 3 tạo ra một đột biến lớn. Việc mất vị trí quan trọng khiến chính quyền Sài Gòn quyết định rút lực lượng khỏi Tây Nguyên, nhưng cuộc rút quân nhanh chóng biến thành tan vỡ. Cục diện chiến trường thay đổi nhanh hơn nhiều so với dự kiến ban đầu.

Tại Tổng hành dinh ở Hà Nội, Hoàng Văn Thái cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Tổng Tham mưu trưởng Văn Tiến Dũng và các tướng lĩnh theo dõi từng báo cáo từ chiến trường. Với trách nhiệm Phó Tổng Tham mưu trưởng thứ nhất, ông tập trung vào chỉ đạo tác chiến và bảo đảm chi viện. Mỗi quyết định lúc này đều liên quan đến việc điều động hàng vạn quân, vũ khí, nhiên liệu và phương tiện trên những khoảng cách rất lớn.

Khi hệ thống phòng thủ của đối phương ở miền Trung suy sụp, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương quyết định phát triển tiến công, giải phóng Huế và Đà Nẵng. Các đơn vị phải chuyển từ kế hoạch chiến dịch sang truy kích, bao vây và tiến công với tốc độ cao. Cơ quan tham mưu liên tục cập nhật bản đồ, đánh giá sức chống cự của đối phương và đề xuất nhiệm vụ mới cho từng quân đoàn, quân khu.

Thời cơ chiến lược xuất hiện rõ ràng: quân đội Sài Gòn mất khả năng tổ chức phòng ngự ổn định trên nhiều địa bàn; tinh thần suy giảm và lực lượng bị chia cắt. Kế hoạch hai năm được điều chỉnh thành quyết tâm giải phóng miền Nam ngay trong năm 1975. Nhịp độ tiến công được mô tả bằng tinh thần “một ngày bằng hai mươi năm”, yêu cầu mọi lực lượng vượt lên khó khăn và không để đối phương có thời gian củng cố.

Hoàng Văn Thái có lợi thế đặc biệt vì từng nhiều năm làm Tư lệnh Miền. Ông hiểu địa hình Đông Nam Bộ, hệ thống phòng thủ chung quanh Sài Gòn và năng lực của các đơn vị tại B2. Những kiến thức ấy giúp cơ quan tham mưu đánh giá các hướng tiến công, khả năng phối hợp giữa lực lượng từ miền Bắc cơ động vào với chủ lực Miền và lực lượng địa phương.

Chiến dịch giải phóng Sài Gòn–Gia Định được mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh. Năm cánh quân được tổ chức tiến vào thành phố từ nhiều hướng, mục tiêu là đánh chiếm nhanh các cơ quan đầu não và làm tan rã toàn bộ bộ máy quân sự đối phương. Công tác bảo đảm phải giúp các quân đoàn hành quân thần tốc, vượt cầu, sửa đường và bổ sung nhiên liệu gần như liên tục.

Trong những ngày cuối tháng 4, Hoàng Văn Thái có mặt tại cơ quan Tổng hành dinh, theo dõi các mũi tiến công. Ông không xuất hiện trên chiếc xe tăng tiến vào Dinh Độc Lập, nhưng công việc tham mưu phía sau giúp những cánh quân từ nhiều chiến trường phối hợp thành một đòn tiến công thống nhất. Trưa 30 tháng 4 năm 1975, chính quyền Sài Gòn tuyên bố đầu hàng vô điều kiện.

Chiến thắng là kết quả của sức mạnh toàn dân tộc, sự lãnh đạo của Đảng và hy sinh của nhiều thế hệ. Trong thành quả ấy có đóng góp bền bỉ của Hoàng Văn Thái: từ xây dựng kế hoạch dài hạn, tổ chức các quân đoàn, bảo đảm chi viện đến kịp thời điều chỉnh theo thời cơ. Ba mươi năm sau khi tổ chức Bộ Tổng Tham mưu đầu tiên, ông được chứng kiến cơ quan ấy hoàn thành nhiệm vụ tham mưu cho trận kết thúc chiến tranh, thống nhất đất nước.