19. Đại tướng Mai Chí Thọ – Vị Đại tướng đầu tiên của lực lượng Công an nhân dân

Tháng 11 năm 1986, Mai Chí Thọ được bổ nhiệm làm Thứ trưởng thứ nhất Bộ Nội vụ, cơ quan khi ấy phụ trách lực lượng Công an nhân dân. Tại Đại hội VI của Đảng vào tháng 12 cùng năm, ông tiếp tục được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương và được bầu vào Bộ Chính trị. Năm 1987, ông được giao giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ.

Ông đảm nhiệm trọng trách đứng đầu lực lượng Công an đúng vào thời điểm đất nước bắt đầu công cuộc đổi mới. Cơ chế kinh tế, quan hệ xã hội và hoạt động đối ngoại đều chuyển biến nhanh chóng. Bối cảnh mới đặt ra yêu cầu công tác Công an không thể chỉ duy trì cách nhận thức và phương pháp đã hình thành trong chiến tranh.

Với kinh nghiệm từ cơ sở, chiến trường và quản lý một đô thị lớn, Mai Chí Thọ chủ trương đổi mới toàn diện các mặt công tác Công an. Ông nhấn mạnh việc nhận thức đầy đủ hơn về nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, kết hợp giữa ngăn chặn những hoạt động phá hoại từ bên ngoài với giữ vững ổn định từ bên trong.

Trong thời kỳ chuyển đổi kinh tế, nhiều loại tội phạm và vi phạm mới xuất hiện. Mở rộng giao lưu tạo cơ hội phát triển nhưng cũng nảy sinh những vấn đề phức tạp về an ninh kinh tế, buôn lậu, tham nhũng và trật tự xã hội. Lực lượng Công an phải nâng cao nghiệp vụ, thay đổi phương pháp quản lý và phối hợp chặt chẽ với các ngành, địa phương.

Ông đặc biệt coi trọng công tác xây dựng lực lượng. Cán bộ Công an phải có bản lĩnh chính trị nhưng đồng thời cần kiến thức pháp luật, nghiệp vụ và thái độ đúng mực với nhân dân. Theo ông, sức mạnh của lực lượng không chỉ nằm ở tổ chức hay phương tiện mà còn ở sự tin tưởng của dân.

Mai Chí Thọ thường xuyên đi kiểm tra cơ sở và lắng nghe cán bộ trực tiếp làm nhiệm vụ. Những chuyến công tác giúp ông hiểu rõ khó khăn của từng đơn vị, từ Công an phường, xã đến các lực lượng chuyên môn. Ông không muốn việc đổi mới chỉ dừng ở khẩu hiệu mà phải trở thành sự thay đổi trong nhận thức, tổ chức và phương pháp làm việc.

Ngày 30 tháng 8 năm 1990, Bộ Chính trị quyết định thành lập Đảng ủy Công an Trung ương theo cơ chế lãnh đạo mới và ông giữ cương vị Bí thư. Quyết định này đánh dấu bước phát triển trong sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng đối với lực lượng Công an, tăng cường sự thống nhất giữa nhiệm vụ bảo vệ an ninh, xây dựng lực lượng và phục vụ công cuộc đổi mới.

Tháng 5 năm 1989, Mai Chí Thọ được Nhà nước phong quân hàm Đại tướng An ninh nhân dân. Ông trở thành vị Đại tướng đầu tiên của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam. Đây không chỉ là sự ghi nhận đối với cá nhân ông, mà còn thể hiện vị trí và vai trò của lực lượng Công an trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Dù giữ quân hàm và cương vị cao, ông vẫn duy trì phong cách gần gũi, thẳng thắn và coi trọng đối thoại. Những trải nghiệm từ nhà tù thực dân, chiến trường Nam Bộ và đời sống Thành phố Hồ Chí Minh giúp ông hiểu rằng công tác an ninh cuối cùng phải hướng tới bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân.

Năm 1991, ông rời cương vị công tác. Hơn nửa thế kỷ kể từ ngày tham gia phong trào cách mạng, người thanh niên Nam Định năm nào đã trở thành vị Đại tướng đầu tiên của Công an nhân dân. Dấu ấn lớn nhất ông để lại trong giai đoạn này là tinh thần đổi mới, xây dựng lực lượng trong sạch, vững mạnh và đặt nhiệm vụ bảo vệ đất nước trong mối quan hệ mật thiết với quyền lợi, sự bình yên của nhân dân.