(192) Danh thần Vũ Duy Chí: Bậc danh nho kiên trinh đất học Mộ Trạch và trụ cột triều chính thời Lê - Trịnh
Xuất thân từ làng Mộ Trạch trứ danh khoa bảng, Vũ Duy Chí (1604 – 1678) là danh thần kiệt xuất, nhà chính trị tài năng và đức độ dưới triều vua Lê Thần Tông và thời Tây Vương Trịnh Tạc. Nổi tiếng với tài năng văn chương uyên bác, cơ mưu sâu sắc cùng tấm lòng tận tụy phụng sự giang sơn, ông được giao phó các trọng trách Thượng thư bộ Lại, tước Phương Quận công và giữ vị trí Tham tụng (Tể tướng) đứng đầu phủ chúa Trịnh; khi cáo lão về hưu được tôn vinh là bậc Quốc lão Thiếu phó, trọn đời thanh liêm mẫu mực, để lại danh thơm muôn đời cho hậu thế.
Danh thần Vũ Duy Chí sinh năm 1604 (năm Giáp Thìn), tạ thế năm 1678 (năm Mậu Ngọ), thọ 74 tuổi, quê quán tại làng Mộ Trạch, huyện Đường An, phủ Thượng Hồng, trấn Hải Dương (nay thuộc xã Tân Hồng, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương), là bậc danh thần tiêu biểu của lịch sử trung đại Việt Nam thế kỷ XVII; xuất thân trong một gia tộc khoa bảng hiển hách bậc nhất nước Việt lúc bấy giờ, ông là em ruột của Đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất thân (Hoàng giáp) Vũ Bạt Tụy; từ thời trẻ, ông đã nổi tiếng khắp vùng về tài năng văn chương mẫn tiệp, học vấn sâu rộng cùng tư duy cơ mưu mưu lược; bước vào chốn quan trường phụng sự triều đình vua Lê – chúa Trịnh, nhờ tài năng kiệt xuất, đức độ vẹn toàn và khả năng an dân trị nước, ông được Tây Định Vương Trịnh Tạc đặc biệt tin yêu, trọng dụng; trong suốt sự nghiệp làm quan, ông từng giữ chức Thượng thư bộ Lại – cơ quan then chốt trông coi việc tuyển chọn, khảo hạch và bổ dụng quan lại của cả nước, được ban phong tước hiệu Phương Quận công; sau đó, ông cùng đại thần Trần Đăng Tuyển được cất nhắc vào giữ chức Tham tụng (tương đương cương vị Tể tướng) tại phủ chúa Trịnh, nắm quyền điều hành chính sự tối cao, góp phần giữ vững kỷ cương phép nước, củng cố triều chính và chăm lo đời sống nhân dân; đến năm 1676 (năm Bính Thìn), sau nhiều năm tận tụy cống hiến nơi triều đình, ông xin cáo lão về hưu, được chúa Trịnh thăng hàm Thượng thư bộ Lại và tôn vinh làm bậc Quốc lão Thiếu phó; năm 1678 (năm Mậu Ngọ), ông qua đời tại quê nhà, hưởng thọ 74 tuổi; triều đình thương tiếc bậc trung thần mẫn cán, đã cử lễ viếng long trọng và truy thăng ông lên trật Thái phó; cuộc đời và sự nghiệp thanh liêm, chính trực của Vũ Duy Chí là tấm gương sáng ngời về đạo làm quan và tấm lòng phụng sự quốc gia đại sự; tên tuổi của ông đã được hậu thế trân trọng ghi danh vào lịch sử và đặt tên cho một tuyến đường giao thông tại huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh trước đây.
