(197) Hà Văn Lạo: Người chiến sĩ thợ thuyền quả cảm của Khởi nghĩa Yên Bái và khí tiết bất diệt trên đoạn đầu đài

Liệt sĩ cận đại Hà Văn Lạo sinh năm 1906 (năm Bính Ngọ), hy sinh ngày 17/6/1930 (nhằm ngày 21 tháng 5 năm Canh Ngọ), là tấm gương yêu nước quật cường, người con ưu tú của phong trào cách mạng chống thực dân Pháp đầu thế kỷ XX; xuất thân từ tầng lớp công nhân lao động nghèo khổ, sớm nếm trải cảnh áp bức bất công của chế độ thực dân và phong kiến, người thanh niên trẻ tuổi đã sớm nung nấu tinh thần cứu nước giành lại độc lập cho giang sơn; ngay từ buổi đầu khi tổ chức cách mạng Việt Nam Quốc dân Đảng ra đời, ông đã hăng hái gia nhập hàng ngũ, trở thành hạt nhân tích cực và tận tụy gánh vác các nhiệm vụ chiến đấu, vận động quần chúng thợ thuyền đứng lên chống giặc cướp nước; vào đêm ngày 09 rạng sáng ngày 10/02/1930, khi tiếng súng khởi nghĩa Yên Bái chấn động nổ ra theo lời hiệu triệu "Không thành công thì thành nhân", ông đã dũng cảm xung kích đi đầu, chỉ huy và tham gia đánh phá dữ dội nhiều vị trí chiếm đóng quân sự của quân Pháp; trước sự phản kích điên cuồng bằng hỏa lực áp đảo của kẻ thù, cuộc khởi nghĩa bị đàn áp dã man và ông sa cơ rơi vào tay giặc; bị chính quyền thực dân giam cầm, đưa ra Hội đồng Đề hình và tuyên án tử hình, người chiến sĩ thợ thuyền trẻ tuổi vẫn ngẩng cao đầu giữ vững khí tiết kiên cường, một lòng trung trinh với đại nghĩa dân tộc; vào rạng sáng ngày 17/6/1930 (ngày 21/5 âm lịch), tại pháp trường thị xã Yên Bái, thực dân Pháp đã hèn hạ dựng máy chém hành quyết ông cùng 12 đồng chí lãnh đạo và nghĩa sĩ trung kiên, trong đó có thủ lĩnh Nguyễn Thái Học và chí sĩ Phó Đức Chính; trước lưỡi máy chém quân thù, người thanh niên kiên trung ở tuổi hai mươi tư đã đón nhận sự hy sinh với tư thế lẫm liệt, để lại tấm gương xả thân ngời sáng cho non sông đất nước; sự hy sinh anh dũng của Hà Văn Lạo cùng các nghĩa sĩ Yên Bái đã trở thành khúc bi tráng bất tử, thổi bùng lên ngọn lửa đấu tranh giải phóng dân tộc quật khởi của nhân dân Việt Nam.