(198) Liệt sĩ Lê Cẩn: Người thủ lĩnh nghĩa quân Vũng Liêm quả cảm và khúc tráng ca giết giặc tại cầu Vồng

Liệt sĩ cận đại Lê Cẩn (chưa rõ năm sinh, hy sinh năm 1872 – năm Nhâm Thân), quê quán tại tỉnh Vĩnh Long, là bậc nghĩa sĩ tiền bối kiên trung, dũng liệt của phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp xâm lược tại vùng đất Tây Nam Bộ nửa cuối thế kỷ XIX; trước cảnh giặc Pháp xâm lược bờ cõi, áp đặt ách thống trị tàn bạo lên khắp các tỉnh Nam Kỳ lục tỉnh, người con ưu tú của đất Vĩnh Long đã nung nấu ý chí đánh giặc cứu nước; ông cùng người đồng chí tâm phúc là chí sĩ Nguyễn Giao đứng ra chiêu mộ nghĩa dũng, tập hợp lực lượng nghĩa quân yêu nước, lấy địa bàn rừng tràm, kinh rạch hiểm trở thuộc vùng Tam Bình và Vũng Liêm (tỉnh Vĩnh Long) làm căn cứ kháng chiến lâu dài; vào năm 1872 (năm Nhâm Thân), nhận thấy thời cơ thuận lợi, hai ông đã bí mật tổ chức một trận tập kích táo bạo đánh thẳng vào lỵ sở huyện Vũng Liêm; nghĩa quân bất ngờ xung phong tiến công, đánh chiếm khu trung tâm hành chính, đốt cháy chợ Vũng Liêm và trừng trị thẳng tay tên Quận trưởng gian ác tên Thực, làm rung chuyển cả hệ thống cai trị của thực dân Pháp tại địa phương; hay tin cứ điểm bị nghĩa quân san phẳng, viên Tham biện đầu sỏ người Pháp cai trị Vĩnh Long là Alix Salicetti (dân địa phương thường gọi là "Bồi Xê") – một tên thực dân khét tiếng hung bạo – đã lập tức thân chinh dẫn đạo quân viễn chinh ồ ạt kéo đến đàn áp, trả thù; đón lõng được âm mưu cơ động của kẻ thù, Lê Cẩn và Nguyễn Giao đã bố trí trận địa phục kích hiểm hóc tại khu vực cầu Vồng; khi đoàn xe và quân địch lọt trọn vào tầm ngắm, nghĩa quân từ các ngả đồng loạt xung phong nổ súng áp sát giáp lá cà; trong giây phút chiến đấu quyết liệt, người thủ lĩnh quả cảm Lê Cẩn đã hiên ngang xông thẳng vào trại giặc, dũng mãnh quật ngã tên Salicetti ngay tại đầu cầu; trước sự kháng cự của tên chỉ huy thực dân hung hãn, người nghĩa sĩ kiên trung đã quyết tâm ôm chặt lấy tên giặc tàn bạo, cùng lăn mình xuống dòng nước sâu chảy xiết và trút hơi thở cuối cùng bên xác quân thù; hành động xả thân diệt giặc phi thường của ông đã làm kinh hồn bạt vía quân xâm lược, thổi bùng ngọn lửa căm thù và ý chí quật khởi khắp các tỉnh miền Tây; sau khi Lê Cẩn hy sinh oanh liệt vì đại nghĩa non sông, người bạn chiến đấu Nguyễn Giao cùng nghĩa quân tiếp tục giương cao ngọn cờ khởi nghĩa, tiếp nối sự nghiệp kháng Pháp trường kỳ; tấm gương trung liệt, dũng cảm vô song của liệt sĩ Lê Cẩn đã đi vào trang sử oanh liệt của phong trào chống Pháp đầu thời kỳ cận đại, được nhân dân Nam Bộ đời đời kính cẩn phụng thờ và tên tuổi của ông được trân trọng đặt cho nhiều tuyến đường, trường học trên khắp quê hương Vĩnh Long ngày nay.