2.000 NGÀY ĐÊM MỞ ĐƯỜNG HẠNH PHÚC VÀ SỰ VINH DÂN SAU NỬA THẾ KỶ (1959–1965)

Nằm ở địa đầu cực Bắc của Tổ quốc, vùng cao nguyên đá Hà Giang với những dãy núi tai mèo dựng đứng từng là nơi bị chia cắt, cô lập hoàn toàn với thế giới bên ngoài. Để nối liền tuyến giao thông chiến lược từ thị xã Hà Giang qua Mèo Vạc và Đồng Văn, mở ra con đường phát triển kinh tế, xã hội và an ninh quốc phòng cho đồng bào các dân tộc, Nhà nước đã quyết định khởi công mở con đường mang tên Hạnh Phúc. Trong suốt 2.000 ngày đêm kiên cường (từ năm 1959 đến năm 1965), hơn 2.000 thanh niên xung phong đến từ nhiều tỉnh thành đã hội tụ về đây, dùng sức người để chinh phục thiên nhiên hung dữ.

Công trình mở đường Hạnh Phúc là một cuộc chiến dai dẳng và vô cùng gian khổ. Không có máy móc hiện đại, toàn bộ công việc phá đá, đào núi đều được thực hiện thủ công bằng xà xẻo, búa đục, thuốc nổ và vai thồ. Nhiều đoạn đường chạy qua vực sâu thăm thẳm như đèo Mã Pí Lèng, các chiến sĩ thanh niên xung phong phải treo mình trên các sợi dây thừng đung đưa giữa vách đá đứng để đục từng lỗ đút thuốc nổ. Bên cạnh địa hình nguy hiểm, lực lượng thi công còn phải đối mặt với những cơn sốt rét ác tính hoành hành do thời tiết khắc nghiệt miền núi, cùng sự phục kích, phá hoại hiểm độc của các nhóm thổ phỉ thổ địa luôn rình rập cướp phá.

Trong cuộc chiến thầm lặng gian khổ kéo dài suốt 6 năm ấy, 14 chiến sĩ thanh niên xung phong đã vĩnh viễn nằm lại giữa đại ngàn Hà Giang. Các anh đã ngã xuống do chấn thương khi phá đá, do những cơn sốt rét rừng cướp đi sự sống hay do trúng đạn của nạn phỉ khi đang thực hiện nhiệm vụ. Máu và mồ hôi của các anh đã hòa vào từng tấc đá, dệt nên con đường Hạnh Phúc nối liền dải gấm vóc quê hương. Tuy nhiên, do những hạn chế về hồ sơ và điều kiện lịch sử thời bấy giờ, sự hy sinh của 14 liệt sĩ đã trải qua một thời gian dài thầm lặng trong quên lãng. Phải đến nửa thế kỷ sau, nhờ những nỗ lực tìm kiếm và ghi nhận công lao, sự xả thân của 14 thanh niên xung phong mở đường Hạnh Phúc mới được Nhà nước vinh danh trọn vẹn bằng việc truy tặng Bằng Tổ quốc ghi công. Đây là sự tri ân muộn mằn nhưng sâu sắc đối với những người anh hùng đã dâng hiến trọn tuổi xuân cho sự sống của dải đất biên cương.