2. Nguyễn Văn Trỗi – Chín phút làm nên lịch sử và khát vọng tự do

Sinh ra tại Quảng Nam, anh mang trong mình dòng máu kiên cường của miền Trung nắng gió. Vào Sài Gòn lập nghiệp, chứng kiến cảnh ngoại bang giày xéo mảnh đất quê hương, anh đã chọn con đường dấn thân vào những hoạt động bí mật của Biệt động Sài Gòn. Đám cưới của anh với chị Quyên mới diễn ra chưa được bao lâu, hạnh phúc lứa đôi còn chưa kịp nồng đượm, anh đã gác lại tình riêng để thực hiện nhiệm vụ tiêu diệt phái đoàn McNamara trên cầu Công Lý năm 1964.

Dù kế hoạch không thành và bị bắt, nhưng chính trong lao tù, bản lĩnh của anh Trỗi mới tỏa sáng rực rỡ hơn bao giờ hết. Kẻ thù dùng mọi thủ đoạn, từ dụ dỗ tiền bạc, địa vị đến tra tấn dã man để buộc anh khai ra tổ chức, nhưng câu trả lời duy nhất chúng nhận được là sự im lặng đầy khinh bỉ. Tại pháp trường Chí Hòa sáng ngày 15 tháng 10 năm 1964, trước họng súng của quân thù và ống kính của các phóng viên quốc tế, anh Trỗi đã biến nơi hành hình thành một diễn đàn cách mạng. Anh giật phắt dải băng đen bịt mắt, muốn nhìn tận mặt những kẻ sắp giết mình và nhìn ngắm mảnh đất Sài Gòn thân yêu.

Chín phút cuối cùng của cuộc đời anh là chín phút của sự bất tử. Anh dõng dạc tố cáo tội ác của đế quốc Mỹ, anh hô vang: "Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Việt Nam muôn năm! Hồ Chí Minh muôn năm!". Ba lần tiếng hô vang lên là ba lần quân thù run rẩy. Anh ngã xuống khi tuổi đời mới 24, độ tuổi rực rỡ nhất của một đời người. Hình ảnh anh Trỗi với cánh tay giơ cao, gương mặt cương nghị đã trở thành nguồn cảm hứng cho hàng triệu thanh niên không chỉ ở Việt Nam mà còn trên toàn thế giới, từ những sinh viên xuống đường ở Mỹ đến những chiến sĩ du kích ở Mỹ Latinh. Anh đã chứng minh một chân lý vĩnh hằng: Không có gì quý hơn độc lập tự do, và cái chết vì nghĩa lớn sẽ hóa thân vào hồn thiêng sông núi, trường tồn cùng dân tộc.