20. HOÀNG DIỆU – GIỮ THÀNH ĐẾN HƠI THỞ CUỐI CÙNG

Năm 1882, quân Pháp tiến đánh thành Hà Nội.

Người chỉ huy bảo vệ thành khi ấy là Tổng đốc Hoàng Diệu.

Hoàng Diệu hiểu rằng lực lượng của mình yếu hơn rất nhiều so với quân Pháp.

Nhưng ông vẫn quyết tâm giữ thành.

Ngày 25 tháng 4 năm 1882, quân Pháp tấn công.

Tình thế nhanh chóng trở nên nguy cấp. Thành Hà Nội thất thủ.

Hoàng Diệu không bỏ chạy.

Ông đến Võ Miếu, viết một bản biểu tạ tội gửi triều đình rồi thắt cổ tự vẫn.

Trước khi chết, ông để lại một lựa chọn khiến hậu thế suy ngẫm.

Tại sao một vị quan lại lựa chọn cái chết khi thành đã mất?

Có thể nhìn hành động ấy từ nhiều góc độ lịch sử. Nhưng trong tâm thức của nhiều thế hệ người Việt, Hoàng Diệu trở thành biểu tượng của lòng trung nghĩa và trách nhiệm.

Ông cho rằng mình là người chịu trách nhiệm bảo vệ thành.

Khi không hoàn thành được nhiệm vụ, ông không tìm cách trốn tránh.

Đó là điều khiến câu chuyện của Hoàng Diệu có sức ám ảnh.

Bởi trong cuộc sống, con người thường rất giỏi tìm lý do cho thất bại.

“Tại hoàn cảnh.”

“Tại người khác.”

“Tại tôi không có cơ hội.”

“Tại mọi chuyện đã quá muộn.”

Nhưng Hoàng Diệu không tìm cách đẩy trách nhiệm sang người khác.

Ông tự nhận trách nhiệm về mình.

Tất nhiên, ngày nay chúng ta cần nhìn câu chuyện lịch sử bằng tư duy của thời đại hiện đại và không nên coi cái chết là cách duy nhất để chứng minh trách nhiệm. Điều đáng học hỏi ở Hoàng Diệu không phải là hành động tự kết liễu cuộc đời, mà là tinh thần không trốn tránh trách nhiệm trước việc mình được giao phó.

Đó mới là giá trị còn có thể sống cùng chúng ta.

Một học sinh có trách nhiệm với việc học.

Một người con có trách nhiệm với gia đình.

Một người trưởng thành có trách nhiệm với lời nói và hành động của mình.

Không ai trong chúng ta có thể giữ được mọi thứ.

Nhưng chúng ta có thể lựa chọn cách mình đối diện với những gì xảy ra.

Hoàng Diệu để lại cho hậu thế một câu hỏi:

Khi mọi thứ không diễn ra như mình mong muốn, ta sẽ tìm một lý do để trốn tránh, hay đủ can đảm để đứng lại và nhận phần trách nhiệm thuộc về mình?

Đó có lẽ là bài học sâu sắc nhất từ cuộc đời ông.