“20 kg gạo và con đường lên Điện Biên”

Tuổi 18 và cuộc hành quân lên Tây Bắc

Cuối năm 1953, khi tuổi đời còn rất trẻ, Từ Ngọc Anh cùng 16 thanh niên quê Nam Cường nhận lệnh lên đường tham gia lực lượng thanh niên xung phong.

Hành trang của những chàng trai, cô gái ngày ấy chẳng có gì nhiều.

Một đôi dép cao su.

Một bộ quần áo vải.

Và mỗi người mang theo khoảng 20 kg gạo.

Từ Nghệ An, họ hành quân qua Tam Điệp, Nho Quan rồi tiếp tục vượt những cung đường núi rừng hiểm trở để lên Tây Bắc. Điểm đến là khu vực Tuần Giáo, nơi các lực lượng đang tập trung cho chiến dịch Điện Biên Phủ.

Không có những chiếc xe hiện đại.

Không có đường nhựa bằng phẳng.

Chỉ có đôi chân của tuổi trẻ và ý chí phải đi tới.

Bám đường, bám núi

Đơn vị của ông Từ Ngọc Anh thuộc Đại đội 294, Đội 34, Đoàn TNXP Trung ương, được giao nhiệm vụ bảo đảm giao thông và trung chuyển lương thực, thực phẩm, đạn dược từ chân đèo lên khu vực Pha Đin – Điện Biên Phủ.

Công việc tưởng như chỉ là làm đường.

Nhưng phía sau mỗi con đường ấy là sự sống của cả mặt trận.

Máy bay Pháp liên tục đánh phá các tuyến vận tải. Những hố bom xuất hiện trên đường.

Bom vừa dứt, TNXP lại lao ra.

Người san đất.

Người lấp hố.

Người ngụy trang hàng hóa.

Người dẫn đường cho đoàn xe.

Có khi vừa làm xong, máy bay lại quay trở lại.

Con đường vừa được sửa lại tiếp tục bị cày nát.

Nhưng những người trẻ ấy lại tiếp tục làm từ đầu.

Đường chưa thông thì chưa thể nghỉ.

Chiều 18 tháng 4 năm 1954

Một ký ức mà ông Từ Ngọc Anh không thể quên là buổi chiều 18/4/1954.

Đơn vị nhận nhiệm vụ tập trung lực lượng để bảo vệ một đoàn xe vận tải chở hàng hóa, đạn dược qua đèo Pha Đin.

Địch đã phát hiện hoạt động vận chuyển của ta.

Hàng chục lượt máy bay trinh sát xuất hiện.

Rồi bom bắt đầu trút xuống.

Giữa tiếng động cơ, tiếng bom và khói lửa, lực lượng TNXP vẫn phải lao vào làm nhiệm vụ.

Xe phải qua đèo.

Hàng phải được bảo vệ.

Con đường phải được giữ.

Những chàng trai, cô gái tuổi đôi mươi không có nhiều vũ khí để chống lại máy bay địch. Thứ họ có là cuốc, xẻng, đôi chân và lòng gan dạ.

Họ bất chấp hiểm nguy để cứu hàng, thông đường và đưa đoàn xe vượt qua trọng điểm.

“Khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt”

Những tháng ngày ở Tây Bắc vô cùng khắc nghiệt.

Rừng núi hiểm trở.

Đường đi dài.

Mưa xuống là bùn đất nhão nhoét.

Bom đạn có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.

Những người lính trẻ phải sống trong những lán trại tạm bợ, thiếu thốn đủ thứ.

Nhưng điều họ có nhiều nhất lại chính là niềm tin.

Ông Từ Ngọc Anh sau này nhắc lại những năm tháng ấy bằng những câu rất giản dị:

“Khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt.”

Chỉ vài chữ nhưng chứa đựng cả một thời tuổi trẻ.

Một thời mà những người thanh niên Nghệ An rời quê hương, vượt hàng trăm cây số đường rừng để góp sức cho chiến trường Điện Biên Phủ.

Ngày chiến thắng

Đầu tháng 5 năm 1954.

Không khí trên chiến trường Tây Bắc ngày càng khẩn trương.

Các đơn vị quân đội tiến về phía Điện Biên Phủ.

Những con đường mà TNXP từng ngày đêm sửa chữa tiếp tục đưa bộ đội, vũ khí, lương thực tiến vào mặt trận.

Rồi tin chiến thắng đến.

Điện Biên Phủ toàn thắng!

Những người thanh niên xung phong ôm lấy nhau reo mừng.

Sau hàng tháng trời đói rét, bom đạn, ngủ hầm và bám đường, cuối cùng họ đã được nghe tin chiến thắng.

Nhưng niềm vui ấy vẫn xen lẫn nỗi buồn.

Bởi có những người bạn đã không còn đứng bên họ để nghe tin chiến thắng.

Nhiều đồng đội đã nằm lại trên những cung đường Tây Bắc.

Ông Từ Ngọc Anh sau này vẫn luôn đau đáu nhớ về những người đồng chí từng cùng mình “mưa dầm, cơm vắt, ngủ hầm”.

Hơn 60 năm sau…

Thời gian trôi qua.

Chàng trai tuổi đôi mươi năm nào đã trở thành một cán bộ công an, rồi nguyên Chánh Văn phòng Công an tỉnh Nghệ An.

Nhưng ký ức về Điện Biên vẫn không phai.

Đặc biệt, hình ảnh những con đường Pha Đin, những đoàn xe giữa mưa bom và những người đồng đội năm xưa vẫn sống nguyên trong tâm trí ông.

Năm 2014, nhân dịp kỷ niệm 60 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, ông Từ Ngọc Anh là một trong hai cựu TNXP thời chống Pháp của Nghệ An được Chủ tịch nước trao tặng Kỷ niệm chương.

Lời kết

Có những chiến thắng được làm nên ở chiến hào.

Nhưng cũng có những chiến thắng bắt đầu từ một con đường.

Con đường ấy được mở bằng cuốc, xẻng.

Được giữ bằng mồ hôi.

Được bảo vệ bằng máu.

Và được nối dài bởi những bước chân tuổi trẻ.

Từ Nghệ An năm ấy, những chàng trai như Từ Ngọc Anh mang theo 20 kg gạo, đôi dép cao su và một niềm tin rất lớn.

Họ đi qua hàng trăm cây số để đến Điện Biên.

Họ không trực tiếp đứng trong chiến hào A1, nhưng chính những con đường họ giữ đã đưa lương thực, đạn dược và bộ đội đến với chiến trường.

Để rồi ngày 7/5/1954, lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc hầm De Castries.

Và những người thanh niên năm ấy có thể tự hào rằng:

Tuổi trẻ của mình đã góp một phần nhỏ bé vào chiến thắng làm “chấn động địa cầu”.