20. Tên một con đường và ký ức về một người Hà Nội - Bác sĩ Trần Duy Hưng

Năm 1977, bác sĩ Trần Duy Hưng rời cương vị lãnh đạo thành phố sau hơn hai thập niên gắn bó. Ông qua đời ngày 2 tháng 10 năm 1988. Lễ tang có đông người dân đến viếng, trong đó có những người từng chỉ gặp ông một lần nhưng vẫn ghi nhớ sự giúp đỡ và cách cư xử nhân hậu. Những câu chuyện nhỏ như vậy tạo nên phần di sản khó đo bằng chức vụ hay huân chương.

Năm 2005, ông được truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh. Hà Nội cũng đặt tên Trần Duy Hưng cho một tuyến đường lớn ở phía tây thành phố. Con đường ngày nay thuộc khu vực đô thị phát triển nhanh, khác xa vùng ven của thời ông còn sống. Mỗi ngày, hàng vạn người đi qua tên ông, dù không phải ai cũng biết đó là một bác sĩ từng hai lần nhận trách nhiệm đứng đầu chính quyền Thủ đô trong những bước ngoặt lịch sử.

Ký ức về Trần Duy Hưng được lưu giữ qua ảnh tư liệu: ông vẫy chào nhân dân ngày giải phóng, đi bên Thiếu tướng Vương Thừa Vũ, thăm Khâm Thiên sau bom B-52 hay trò chuyện với người lao động. Nhưng điều khiến hình ảnh ấy có sức sống không chỉ là bối cảnh lịch sử. Đó là vẻ gần gũi của một người lãnh đạo không dựng khoảng cách với dân.

Cuộc đời ông cho thấy trí thức có thể dấn thân vào quản lý mà vẫn giữ được tinh thần khoa học và lòng nhân ái. Nghề y giúp ông hiểu giá trị của từng con người; cách mạng trao cho ông cơ hội chăm lo cho cả một thành phố. Hai vai trò bổ sung cho nhau và tạo nên hình mẫu “bác sĩ–Chủ tịch” rất riêng của Hà Nội.

Tên một con đường là sự ghi nhận, nhưng di sản sâu hơn nằm trong chuẩn mực công vụ: biết nghe dân, xuống cơ sở, không dùng quyền lực cho người thân và có mặt ở nơi nguy hiểm. Khi Hà Nội tiếp tục lớn lên, câu chuyện Trần Duy Hưng nhắc rằng một đô thị hiện đại không chỉ cần đường rộng và nhà cao. Thành phố còn cần những người quản lý có tri thức, lòng liêm khiết và khả năng nhìn mỗi công dân bằng sự tôn trọng của một người thầy thuốc.