204. Huyền thoại "Top Gun" đi viếng mộ thiếu úy KQNDVN

Cuộc chiến tranh Việt Nam đã lùi xa, nhưng với nước Mỹ và đặc biệt là những quân nhân Mỹ đã từng tham chiến, đó là một vết thương sâu, vẫn thi thoảng rỉ máu.

Trong tâm trí nhiều người Mỹ vẫn còn đó những câu hỏi chưa có câu trả lời thỏa đáng: Vì sao sức mạnh khổng lồ đứng đầu thế giới của nền công nghiệp và quân sự Hoa Kỳ lại phải bó tay thất bại ở Việt Nam?

Sau chiến tranh, đã có nhiều nỗ lực hàn gắn, hòa giải giữa những cựu binh đã từng một thời ở hai bên chiến tuyến, trong đó có các cựu phi công chiến đấu.

Nhờ sự nỗ lực kết nối của một số cựu phi công chiến đấu Việt Nam và Hoa Kỳ, hai bên đã thống nhất tổ chức hoạt động gặp gỡ cựu phi công Việt - Mỹ.

Tháng 04/2016 một đoàn cựu phi công Mỹ do Đại tá Charlie Tutt làm trưởng đoàn đã đến thăm Việt Nam và đã có cuộc gặp gỡ, giao lưu với các cựu phi công chiến đấu của Không quân nhân dân Việt Nam (KQNDVN).

Đây là cuộc gặp đầu tiên giữa các cựu phi công hai bên, mở đầu cho những cuộc gặp mặt, giao lưu và trao đổi giữa cựu phi công chiến đấu của hai nước sau này.

Tháng 09/2017, nhận lời mời của các cựu phi công Mỹ, đoàn cựu phi công chiến đấu không quân Việt Nam do Trung tướng phi công, Anh hùng LLVTND Nguyễn Đức Soát làm trưởng đoàn đã đến thành phố San Diego để tham gia những sự kiện trong cuộc gặp gỡ lần thứ hai.

Trong đoàn có đại diện các cựu phi công MiG-17, MiG-19 và MiG-21, người lớn tuổi nhất là phi công huyền thoại Nguyễn Văn Bảy. Cuộc gặp lần thứ 2 ở San Diego với tâm điểm "Từ không chiến đến hòa giải - From Dogfight to détente".

Cuối tháng 9, đầu tháng 10/2018, các cựu phi công Việt - Mỹ có cuộc gặp mặt, giao lưu lần thứ ba tại Hà Nội.

Trong các cuộc gặp mặt, giao lưu, phi công huyền thoại Nguyễn Văn Bảy luôn là trung tâm chú ý của các cựu phi công Mỹ và các nhà báo.

Ông (Nguyễn Văn Bảy) đi đến đâu cũng có rất nhiều người hỏi chuyện, xin chụp ảnh kỷ niệm với ông và quay phim, phỏng vấn ông.

Các cựu phi công Mỹ và gia đình họ rất muốn về thăm mảnh đất nơi đã sinh ra người phi công huyền thoại. Ông đã mời đoàn cựu phi công Mỹ về thăm quê ông.

Vì vậy, sau cuộc gặp mặt, giao lưu ở Hà Nội, đoàn cựu phi công Mỹ đã bay vào TP.HCM để gặp gỡ một số cựu phi công Việt Nam do tuổi cao và sức khỏe nên không thể ra tham dự cuộc gặp mặt ở Hà Nội. Họ cũng đã về Lai Vung, Đồng Tháp thăm gia đình Anh hùng phi công Nguyễn Văn Bảy.

Tác giả (Nguyễn Việt Cường) cũng đã được tham gia, chụp ảnh và ghi chép lại những hoạt động của cựu phi công Việt Nam và cựu phi công Mỹ tại Khánh Hòa, TP.HCM, và Đồng Tháp trong cuộc gặp gỡ lần thứ ba.

Trong ba lần gặp mặt, giao lưu giữa các cựu phi công hai nước, người chuyển tải chính các nội dung trao đổi cho cả hai phía là phi công Nguyễn Nam Liên, cơ trưởng của Hãng Hàng không Việt Nam, nguyên giáo viên bay Trường Sĩ quan Không quân, anh là phiên dịch chính trong các cuộc gặp mặt, giao lưu.

Dịch những trao đổi về không chiến với những từ chuyên ngành cần phải vừa vững về tiếng Anh, vừa phải có chuyên môn giỏi trong lĩnh vực hàng không, phi công Nguyễn Nam Liên đã làm rất tốt vai trò của mình.

Trở lại với diễn biến cuộc gặp gỡ lần thứ ba: Sau cuộc gặp tại Hà Nội, một cựu phi công Mỹ khoảng 80 tuổi, chân bước khập khễnh do đầu gối bị mổ xin phép được tách đoàn để vào vùng biển miền Trung, nơi ông còn món nợ, nỗi ân hận mà gần 50 năm qua luôn ám ảnh ông.

Người phi công già đó chính là Randy "Duke" Cunningham, cựu phi công tiêm kích của Hải quân Mỹ. Ông là một trong ba phi công giỏi nhất, nổi tiếng nhất nước Mỹ. Sau này khi tham gia chính trường, ông đã từng trúng 2 khóa Thượng nghị sĩ của một Bang nước Mỹ.

Trong không quân Mỹ vẫn còn lưu lại một huyền thoại về R. Cunningham: Ông chính là người đã bắn hạ "Đại tá Tomb" - một siêu phi công của Bắc Việt.

Lần này đến Việt Nam, Randy Cunningham muốn thực hiện một nguyện vọng cuối đời: Ông muốn đến thăm phần mộ và gia đình liệt sĩ phi công không quân Việt Nam Trà Văn Kiếm, người đã không chiến với ông và bị ông bắn hạ ngày 10/05/1972.

Trước khi sang Việt Nam dự cuộc gặp mặt lần thứ ba, ông và phi công Nguyễn Nam Liên, phi công Phạm Đông đã trao đổi nhiều lần về chuyến thăm gia đình liệt sĩ Trà Văn Kiếm.

Phi công Nguyễn Nam Liên đã đi cùng người cựu phi công Mỹ từ Hà Nội vào thị xã Ninh Hòa, Khánh Hòa - nơi an nghỉ liệt sĩ Trà Văn Kiếm.

Như nhiều cựu phi công Mỹ khác, Randy Cunningham cũng có thoáng lo âu khi nghĩ đến phản ứng của gia đình liệt sĩ. Nhưng rồi bằng những tình cảm tại các cuộc gặp mặt, giao lưu giữa cựu phi công hai nước; những cảm nhận qua những lần tiếp xúc với người dân khi ông đến thăm Việt Nam … những lo âu cũng dần qua.

Trở lại chiến trường Việt Nam năm 1968: Trước tình hình máy bay Mỹ bị không quân Việt Nam bắn rơi với tỉ lệ đáng báo động, phía Mỹ đã tổ chức chương trình Top Gun (Tay súng hàng đầu) để huấn luyện lại cho phi công Mỹ các phương pháp không chiến với những loại máy bay MiG khác nhau.

Đồng thời, chương trình Top Gun cũng cải tiến lại hỏa lực trang bị cho các máy bay chiến đấu của Mỹ.

Tại các đơn vị trực tiếp tham chiến, Mỹ chọn 1% số phi công thiện chiến nhất để tham gia, sau đấy số phi công này sẽ về tổ chức huấn luyện tại các đơn vị. Phi công R.Cunningham là một trong những người tham gia chương trình này, và cũng là người xuất sắc bậc nhất trong số 1% phi công thiện chiến nhất của Mỹ.

Sau này, khi làm bộ phim Top Gun nổi tiếng, các nhà làm phim Mỹ đã xây dựng nhân vật nam chính (do tài tử Tom Cruise thủ vai) với hình mẫu là Randy Cunningham ngoài đời.

R.Cunningham đã trực tiếp lái thử máy bay MiG-17 và máy bay MiG-21 mà Mỹ thu được ở Trung Đông để tìm hiểu về tính năng của các loại máy bay MiG, từ đó chỉ ra các điểm mạnh, yếu để khắc phục. Kết thúc chương trình huấn luyện cũng là lúc Mỹ phát động chiến dịch Linebacker 1.