207. Phi công đầu tiên trên thế giới bắn rơi B-52

Phi công đầu tiên trên thế giới bắn rơi B-52

Ngày 27/12/1972, ngày thứ mười của chiến dịch 12 ngày đêm, Mỹ liên tục đánh phá ác liệt cùng một lúc các mục tiêu ở Hà Nội, Hải Phòng, Thái Nguyên.

Các lực lượng phòng không của ta liên tục lập chiến công, bắn rơi nhiều máy bay các loại của Mỹ, trong đó tên lửa và cao xạ đã diệt hàng chục chiếc B-52. Trong lúc này, KQNDVN tổ chức rút kinh nghiệm các lần xuất kích; chuẩn bị cho các trận đánh tiếp theo.

Trong SCH Binh chủng Không quân có các đồng chí: Tư lệnh Đào Đình Luyện, Chính ủy Văn Duy, Phó Tư lệnh Trần Hanh. Kíp trực dẫn đường: Lê Thành Chơn dẫn trên bàn tiêu đồ, Lê Kiếu dẫn trên màn hiện sóng.

Tại SCH Trung đoàn Không quân 921 có Trung đoàn trưởng Nguyễn Ngọc Độ. Sĩ quan dẫn đường Tạ Quốc Hưng dẫn trên bàn tiêu đồ.

Tại SCH Trung đoàn Không quân 927 có Phó Trung đoàn trưởng Nguyễn Nhật Chiêu. Dẫn trên bàn tiêu đồ là Hoàng Đức Hạnh, dẫn trên màn hiện sóng là Phạm Công Kim tại Trạm Radar 43.

Tại SCH phía trước ở Mộc Châu: Trưởng Ban Dẫn đường Binh chủng Lê Liên và Sĩ quan dẫn đường Đặng Dũng, Nguyễn Đăng Điển dẫn trên bàn tiêu đồ. Dẫn đường trên màn hiện sóng tại Trạm radar 22 là Lương Văn Vóc.

Dẫn đường tại SCH B-1 (Thọ Xuân) là Đinh Văn Nghĩa và Hoàng Trung Thông.

Tất cả các vị trí đã sẵn sàng cho các trận đánh ngày và đêm 27/12/1972.

13h34, Biên đội Đỗ Văn Lanh - Dương Bá Kháng cất cánh từ sân bay Đa Phúc, kíp trực của Trung đoàn 927 dẫn chính. Đến 13h47m20s, Dương Bá Kháng bắn hạ 1 chiếc F-4. Biên đội về hạ cánh an toàn tại sân bay Đa Phúc lúc 13h55.

13h40, Biên đội Trần Sang - Bùi Thanh Liêm cất cánh. SCH cho Biên đội lấy độ cao 8.000m, hướng bay về khu vực Việt Trì - Phú Thọ, để nhử F-4 bám theo và uy hiếp đội hình cường kích, buộc chúng phải ném bom ngoài mục tiêu để tháo chạy.

Trong lúc này địch cho nhiều tốp máy bay vào hoạt động ở khu vực Hòa Bình, SCH phán đoán có thể địch cho máy bay tìm kiếm phi công nhảy dù.

Phi công Trần Việt bí mật phục kích ở sân bay Miếu Môn được lệnh cất cánh lúc 14h10 đánh địch ở phía Đông Hòa Bình. Lúc 14h19 Trần Việt bắn rơi 1 chiếc F-4, anh bay về hạ cánh an toàn lúc 14h32 tại sân bay Đa Phúc.

17h ngày 27/12/1972, máy bay MiG-21 và phi công Phạm Tuân được lệnh bí mật chuyển sân lên sân bay Yên Bái mai phục để đón đánh máy bay B-52. Cũng như các sân bay khác, suốt ngày đêm Mỹ cho máy bay bắn phá, ném bom sân bay Yên Bái.

Đêm ngày 27/12/1972, lúc 22h22, phi công Phạm Tuân được lệnh xuất kích từ sân bay Yên Bái. SCH ở Yên Bái dẫn anh xuyên lên trên mây. Sau khi liên lạc đối không tốt, SCH Binh chủng cho anh hướng bay 230⁰, tăng dần độ cao; sau đấy cải hướng bay 220⁰ theo dẫn dắt của SCH Mộc Châu.

Lúc này Trạm Radar 22 ở Mộc Châu đã bắt được máy bay ta, SCH Binh chủng giao cho SCH Mộc Châu dẫn chính. 22h24, SCH Mộc Châu cho Phạm Tuân hướng bay 190⁰.

Máy bay B-52 cách đài Mộc Châu 40km, đúng lúc này Trạm radar 22 ở Mộc Châu bị nhiễu cường độ 3. Lúc 22h25m30s, Sĩ quan dẫn đường Đặng Dũng thông báo: Mục tiêu bên phải 20⁰, 80km. Rất bình tĩnh, phi công Phạm Tuân hỏi: "Loại to hay nhỏ?". Dẫn đường trả lời: "Loại to" (ám chỉ máy bay B-52).

22h26, SCH ra lệnh cho Phạm Tuân vứt thùng dầu phụ, tăng tốc độ lên 950km/h. Chỉ 30 giây sau, dẫn đường thông báo vị trí mục tiêu bên phải 10⁰, bay từ phải sang trái. Sĩ quan dẫn đường cho máy bay lấy độ cao 9500m.

Lúc 22h29, dẫn đường cho Phạm Tuân vòng trái, hướng bay 30⁰, sau đó sửa hướng 70⁰. Khi máy bay B-52 đến đỉnh dài Mộc Châu, sĩ quan dẫn đường màn hiện sóng không nhin thấy mục tiêu, nhưng Dẫn đường SCH đã tính toán trước số liệu và cho MiG-21 áp đường bay chính xác.

Sau đó 30 giây, phi công Phạm Tuân báo cáo thấy đèn của máy bay B-52. Dẫn đường SCH thông báo cự ly 10km và cho tăng tốc độ lên 1.200km/h, rồi 1.400km/h.

Lúc 22h31, Sĩ quan dẫn đường màn hiện sóng Lương Văn Vóc đều đặn và liên tục thông báo cự ly: 6km, 5km, rồi 4km, anh nhắc phi công phải phóng loạt 2 quả tên lửa, để đảm bảo tiêu diệt được B-52.

Phi công Phạm Tuân giữ tốc độ 1.400km/h tiếp cận mục tiêu, anh quan sát bằng mắt theo đèn của B-52, và sử dụng máy ngắm quang học để ngắm bắn. Khi cự ly còn khoảng 2.000m, Phạm Tuân xin phép công kích.

Rất bình tĩnh, anh kiểm tra lại điểm ngắm và phóng 2 quả tên lửa khi cự ly chỉ hơn 1.000m. Hai quả tên lửa rời bệ phóng lao thẳng vào chiếc máy bay B-52.

Lúc này là 22h35 ngày 27/12/1972, thời khắc đã đi vào lịch sử khi Phạm Tuân dùng máy bay MiG-21 bắn rơi tại chỗ chiếc "pháo đài bay bất khả xâm phạm" B-52 của Mỹ.

Sau khi công kích, Phạm Tuận lật máy bay và giảm nhanh độ cao xuống 2.000m. SCH Binh chủng sau khi xác định vị trí máy bay MiG-21 đã cho Phạm Tuân lên độ cao 4.000m, hướng bay 310⁰ và dẫn về sân bay Yên Bái. SCH Yên Bái tiếp nhận và dẫn anh xuyên mây hạ cánh an toàn lúc 22h46.