219. Linebacker I: Học hỏi từ thất bại

Đầu tháng 04/1972, Quân Giải phóng tiến công mạnh mẽ trên khắp chiến trường miền Nam, làm thất bại chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh" của Mỹ.

Để cứu vãn tình thế, Mỹ không còn cách nào khác, phải phát động cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ hai ra miền Bắc nhằm ngăn chặn chi viện từ miền Bắc vào Nam; đồng thời gây sức ép với ta trong quá trình đàm phán 4 bên tại Paris.

Tổng thống Mỹ Richard Nixon đã ra lệnh tiến hành chiến dịch Linebacker I, thực hiện kế hoạch từng bước leo thang, vừa đánh vừa đàm, vừa đánh vừa thăm dò.

Đáng chú ý là Mỹ sử dụng cả máy bay ném bom chiến lược B-52 vào đánh phá các mục tiêu ở miền Bắc. Ngày 10/04/1972, Không quân Mỹ sử dụng lực lượng lớn máy bay, trong đó có máy bay B-52 ném bom khu vực thành phố Vinh - Bến Thủy. Ngày 13/04/1972 Mỹ cho B-52 đánh phá Thanh Hóa và sân bay Sao Vàng. Radar không bắt được mục tiêu do nhiễu dày đặc, ta cũng không phóng được quả tên lửa nào.

Từ 3 giờ sáng ngày 16/4/1972, Mỹ liều lĩnh hơn, cho hàng trăm lần tốp máy bay, trong đó có nhiều tốp B-52 ném bom rải thảm thành phố Hải Phòng, đồng thời cho pháo từ hạm tàu bắn vào.

Với thủ đoạn xảo quyệt, Mỹ đã cho máy bay F-4 bay ở độ cao B-52 thường hoạt động, gây nhiễu và đóng giả làm B-52.

Các lực lượng phòng không bảo vệ Hải Phòng đã phóng gần 100 quả tên lửa nhưng không hạ được máy bay B-52. Trận ném bom, bắn pháo ngày 16/04/1972 của Mỹ vào thành phố Hải Phòng đã gây cho ta tổn thất rất lớn về người và của, hàng ngàn người dân thương vong.

Cùng lúc đánh phá Hải Phòng, Mỹ cho nhiều tốp máy bay, đợt nối đợt đánh sâu vào Thủ đô Hà Nội. Kho xăng Đức Giang bị trúng bom và bốc cháy. Lực lượng phòng không của ta đánh trả rất quyết liệt, nhưng không một quả tên lửa nào bắn trúng B-52.

KQNDVN đã cho xuất kích 30 lần chiếc máy bay các loại: MiG-21, MiG-19, MiG-17 từ các sân bay: Kép, Đa Phúc, Yên Bái, Sao Vàng, Anh Sơn để đánh cường kích và B-52. Nhưng địch dùng thủ đoạn cho tiêm kích F-4 đóng giả B-52, gây nhiễu tiêu cực và nhiễu tích cực quá dày nên phía ta bị nhầm lẫn.

Có trận dẫn không gặp địch, có trận dẫn máy bay ta gặp đội hình lớn tiêm kích, có trận dẫn máy bay ta vào thế bất lợi … Ngày 16/4/1972, ba chiếc MiG-21 của ta đã bị bắn rơi, may mắn là phi công nhảy dù an toàn.

Trung tướng, Anh hùng lực lượng vũ trang Nguyễn Đức Soát - một phi công huyền thoại - đã viết trong cuốn nhật ký cá nhân của ông về ngày 16/4/1972: "Tất cả mọi việc xảy ra hôm nay đã thành một dấu ấn cụ thể nhất và rõ nét nhất đóng vào óc những người còn lơ là nghĩ là bọn Mỹ không dám đánh ra.

Vấn đề đặt ra trước mắt không phải sợ hay không sợ bọn Mỹ. Chỉ cần khâu chỉ huy khắc phục được nhiễu. Chúng mình sẽ không để cho máy bay B-52 lọt vào được Hà Nội".

Tâm tư, quyết tâm của ông cũng là tâm huyết, quyết tâm chung của tất cả cán bộ, chiến sĩ trong Quân chủng PK-KQ: Quyết bảo vệ vững chắc bầu trời Thủ đô yêu dấu.

Sau ngày 16/04/1972, Bộ Tổng Tham mưu cử cán bộ xuống cùng Bộ Tư lệnh Quân chủng tổ chức nhiều cuộc họp rút kinh nghiệm, tìm ra nguyên nhân, tìm cách khắc phục những nhược điểm, tìm cách đánh trong điều kiện nhiễu tích cực và nhiễu tiêu cực dày đặc.

Những kinh nghiệm trả bằng máu từ những lần đụng độ với B-52 đã được tích lũy thành một tập tài liệu mỏng chỉ chừng 30 trang đánh máy và in roneo, mang tên "Cẩm nang đánh B-52", hay "Cẩm nang bìa đỏ".

Cuốn "Cẩm nang bìa đỏ" là kết quả của cả một quá trình xây dựng hết sức gian khổ, công phu, với tài trí và công lao của các cán bộ có trình độ kỹ thuật, chiến thuật giỏi, dày dạn trong chiến đấu ... Tài liệu này đã được đưa ra bàn bạc kỹ tại Hội nghị của Quân chủng PK - KQ ngày 31/10/1972 (hay còn gọi là Hội nghị tháng 10).

Cuốn "Cẩm nang bìa đỏ" đã mang đến cho cán bộ, chiến sĩ PK-KQ những tri thức về cách phân biệt "Bê" thật, "Bê" giả trên màn hiện sóng radar. Viết thành tài liệu là như vậy, nhưng để thực hành được lại rất khó bởi kẻ địch thường xuyên thay đổi thủ đoạn gây nhiễu.

Để bảo vệ các đô thị lớn, các lực lượng đang làm nhiệm vụ ở Khu 4 được lệnh rút về xung quanh Hà Nội, Hải Phòng. Cùng lúc đó, cũng có những lực lượng bí mật di chuyển xa Hà Nội vào phía trong, những người nhận nhiệm vụ này lúc đầu vẫn còn chưa thông.

Sĩ quan dẫn đường màn hiện sóng Lê Thiết Hùng tâm sự: Trong lúc toàn Quân chủng sẵn sàng chiến đấu bảo vệ Hà Nội, quyết không cho máy bay B-52 vào đánh phá Thủ đô, ông lại được nhận nhiệm vụ mới.

Phó Tư lệnh Binh chủng Không quân Trần Mạnh ra lệnh cho ông và một số trợ lý khác cùng 1 Trạm radar dẫn đường khẩn trương cơ động trở vào phía trong. Lê Thiết Hùng còn chưa thông, và lên trình bày nguyện vọng muốn ở lại Hà Nội chiến đấu. Thủ trưởng Trần Mạnh ra lệnh ông phải chấp hành mệnh lệnh.

Cuối cùng, nhờ bố trí hợp lí ở hướng xa Hà Nội, mà trạm radar dẫn đường của Lê Thiết Hùng đã ít bị ảnh hưởng bởi nhiễu. Kể lại câu chuyện này, Lê Thiết Hùng rất ngưỡng mộ, nể phục trí thông minh, tài chỉ huy sáng suốt của Phó Tư lệnh Trần Mạnh.

Ngược lại với những đợt rút kinh nghiệm và chuẩn bị lực lượng của ta; sau những trận leo thang ném bom bằng B-52 mà không bị thiệt hại gì, Mỹ càng huênh hoang coi thường lực lượng PK-KQ Việt Nam.

Mỹ tuyên bố: "Giờ đây Không quân Mỹ có thể ném bom vào bất cứ mục tiêu nào trên lãnh thổ Bắc Việt Nam như đi dạo chơi". Và sự kiêu ngạo đó đã phải trả giá đắt.

Những tên giặc lái của Không quân Chiến lược Hoa Kỳ đã bị trừng phạt ngay trong đêm đầu tiên của Chiến thắng "Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không": Ngày 18/12/1972, pháo đài bay "bất khả xâm phạm" B-52 đã bị tên lửa phòng không Việt Nam bắn rơi tại chỗ ngay trên bầu trời Hà Nội.