22. LƯƠNG VĂN KHƯU

Trong những năm cuối của cuộc kháng chiến chống Mỹ, khi cục diện chiến tranh bước vào giai đoạn quyết liệt nhất, Tây Nguyên được xác định là chiến trường chiến lược đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là vùng rừng núi rộng lớn, hiểm trở, mà còn là “nóc nhà Đông Dương”, nơi giữ vai trò then chốt về quân sự, giao thông và thế trận. Ai làm chủ được Tây Nguyên sẽ nắm trong tay thế chủ động toàn cục, chi phối cục diện chiến trường miền Nam.

Chính vì vậy, những đơn vị tinh nhuệ, có khả năng cơ động cao, chịu đựng gian khổ tốt luôn được điều động tới khu vực này. Đơn vị của ông Lương Văn Khưu là một trong số đó. Suốt nhiều năm liền, họ liên tục hành quân, di chuyển, có mặt ở những nơi ác liệt nhất – nơi bom đạn dày đặc, nơi sự sống và cái chết chỉ cách nhau gang tấc.

Có một thời gian khoảng sáu tháng ông ở trên đất bạn Lào, tình người ở nơi đây thật đáng trân quý

Năm 1970, ông Khưu nhận lệnh sang Lào trong thời gian sáu tháng để phối hợp cùng lực lượng bạn đánh địch. Đó là những ngày tháng vô cùng gian khổ. Rừng núi Lào hoang vu, địa hình hiểm trở, núi cao, suối sâu, đường mòn trơn trượt. Hành quân chủ yếu vào ban đêm để tránh máy bay địch, ban ngày trú ẩn trong rừng rậm. Thiếu thốn lương thực là chuyện thường xuyên, có lúc bữa ăn chỉ là nắm cơm khô, có khi phải nhịn đói nhiều ngày liền.

Nhưng trong những gian nan ấy, điều khiến ông Khưu và đồng đội không bao giờ quên chính là tình cảm chân thành của nhân dân Lào dành cho bộ đội Việt Nam. Dù cuộc sống của họ cũng nghèo khó, thiếu thốn, nhưng khi gặp bộ đội, bà con sẵn sàng chia sẻ rau rừng, củ sắn, quả rừng, thậm chí nhường cả phần ăn ít ỏi của mình. Những bữa cơm đơn sơ giữa rừng sâu, không có mâm cao cỗ đầy, nhưng đong đầy nghĩa tình quốc tế, trở thành ký ức ấm áp suốt cả cuộc đời người lính.

Và ông kể về những ngày từ Lào sang Campuchia – những bước chân không ngơi nghỉ

Đến năm 1971, đơn vị ông tiếp tục nhận nhiệm vụ hành quân sang Campuchia. Chiến trường K lúc bấy giờ cũng vô cùng ác liệt. Địch đánh phá ác liệt, bom đạn trút xuống không ngớt. Người lính phải đối mặt không chỉ với quân thù, mà còn với sốt rét rừng, đói khát, bệnh tật và sự thiếu thốn đủ bề.

Thế nhưng, với người lính như ông Khưu, nhiệm vụ là mệnh lệnh. Không có khái niệm chọn nơi an toàn hay thuận lợi. Ở đâu Tổ quốc cần, ở đó có người lính.

Đến năm 1975, khi cuộc kháng chiến bước vào giai đoạn quyết định, đơn vị của ông lại quay trở về Tây Nguyên, nơi chiến sự đang “nóng” từng ngày. Những trận đánh lớn nhỏ liên tiếp diễn ra, mở đường cho thắng lợi cuối cùng của toàn dân tộc.

Nguyên tắc của người lính lúc ấy vô cùng giản dị nhưng kiên định:
“Chiến trường nào căng thẳng, chúng tôi có mặt ở đó.”

Vừa đánh giặc, vừa mở đường, vừa giúp dân

Ở Tây Nguyên, nhiệm vụ của bộ đội không chỉ là chiến đấu. Trong điều kiện chiến tranh, mọi việc đều cần đến bàn tay người lính. Ông Khưu và đồng đội vừa cầm súng đánh giặc, vừa chặt cây mở đường cho xe cơ giới vận chuyển lương thực, vũ khí; đào đất, san núi, mở những con đường mòn giữa rừng sâu; bắc cầu treo bằng dây rừng, gỗ rừng để bộ binh vượt suối, vượt khe trong mưa bom, bão đạn; gặp dân thì giúp dân, từ gặt lúa, sửa nhà, vận chuyển lương thực, đến bảo vệ bà con trước sự càn quét của địch.

Trong tay người lính khi ấy, vũ khí phần lớn là bộ binh, thô sơ, có loại tầm bắn chỉ khoảng 1km, không thể so sánh với pháo hạng nặng của địch. Nhưng bằng sự sáng tạo và linh hoạt, các chiến sĩ đã sử dụng chúng như pháo yểm trợ, phối hợp nhịp nhàng trong tác chiến, góp phần quan trọng vào từng trận đánh.

Giữa rừng sâu, tiếng súng hòa với tiếng rìu chặt cây, tiếng cuốc xẻng đào đường, tiếng gọi nhau vượt suối – tất cả tạo nên bức tranh sống động về một đội quân vừa chiến đấu, vừa xây dựng, vừa bảo vệ, vừa kiến tạo con đường cho thắng lợi.

Những câu chuyện ấy, làm ông Khưu không quên dặn thế hệ trẻ rằng: Câu chuyện “Giữ Tây Nguyên – giữ trái tim của chiến trường” là minh chứng rõ nét cho tinh thần cơ động, sẵn sàng đi bất cứ đâu vì nhiệm vụ chung của thế hệ cha anh. Thành công của đất nước hôm nay không đến từ việc chọn nơi thuận lợi, việc dễ dàng, mà đến từ những con người dám đi vào nơi khó khăn nhất, gian khổ nhất.

Trong thời bình, thế hệ trẻ không còn phải hành quân giữa bom đạn, nhưng vẫn cần giữ cho mình tinh thần ấy: dám nhận việc khó, sẵn sàng đến nơi cần mình, cống hiến trí tuệ và sức trẻ cho sự phát triển của quê hương, đất nước.

Đó chính là cách thiết thực nhất để tiếp nối và giữ gìn giá trị mà những người lính như ông Lương Văn Khưu đã đánh đổi bằng cả tuổi xuân và máu xương.